Διδασκαλία

Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΠΑΡΤΙΤΟΥΡΑΣ ΩΣ ΜΑΘΗΜΑ ΖΩΗΣ

Posted on Updated on

musicnotes

Η εκμάθηση ενός μουσικού κομματιού μέσα από την παρτιτούρα είναι τις περισσότερες φορές μια ζόρικη μέχρι και επίπονη διαδικασία, τόσο για τον μαθητή όσο και για τον δάσκαλο. Απαιτεί συνδυασμό πολλών μουσικών δεξιοτήτων και γνώσεων όπως:

 – αναγνώριση νοτών στο πεντάγραμμο (ύψη),

– αναγνώριση ρυθμικών αξιών και εκτέλεση ρυθμικών σχημάτων,

– αντίληψη και αίσθηση του μέτρου, του παλμού και της ταχύτητας του κομματιού,

– αίσθηση της τονικότητας του κομματιού μέσα από την κατανόηση και «σύνδεση» με τον οπλισμό (μόνιμες αλλοιώσεις),

– αντίληψη και σωστή απόδοση των δυναμικών(εναλλαγές της ηχητικής έντασης)

– αντίληψη και σωστή απόδοση της άρθρωσης των φθόγγων( δεμένες νότες, κοφτές κτλ),

– αντίληψη και ερμηνεία των μουσικών φράσεων

– κατανόηση της δομής(φόρμας) του κομματιού

– αρμονική ανάλυση σε κάθετο (είδος συγχορδίας) και οριζόντιο επίπεδο (σύνδεση των φωνών των συγχορδιών-voice leading) καθώς και σε συντακτικό επίπεδο (λειτουργίες/ρόλοι των συγχορδιών σε σχέση με την τονικότητα, αρμονικά φαινόμενα)

– κατανόηση και σωστή απόδοση των ερμηνευτικών υποδείξεων του συνθέτη όπως και του ύφους (στυλ) του κομματιού καθώς και γνώση ιστορικών, κοινωνιολογικών ή άλλων στοιχείων που σχετίζονται με τον συνθέτη (εποχή, συνθήκες κτλ)

Ανάλογα με το επίπεδο των δεξιοτήτων και των γνώσεων του μαθητή/παίκτη, όλα τα πιο πάνω αποτελούν ζωτικά στοιχεία που θα βοηθήσουν στην εκμάθηση και σωστή ερμηνεία και εκτέλεση του έργου.

Επειδή όμως ο καθένας μας διαθέτει τα δικά του μαθησιακά χαρακτηριστικά και ιδιαιτερότητες η πιο πάνω διαδικασία δεν είναι εύκολη και δεν μπορεί να τεθεί κάτω από απόλυτες μεθοδολογικές  γραμμές.  Προσωπικά εγώ για παράδειγμα, αν δεν κάνω πρώτα αρμονική ανάλυση στο κομμάτι, δηλαδή να καταλάβω τις αρμονικές διατάξεις και τις συνδέσεις δεν μπορώ να «διαβάσω» τη μουσική. Η αρμονία για μένα «φωτίζει» το κείμενο και μου συντονίζει πιο άμεσα τις υπόλοιπες δεξιότητες!

Πολλές φορές εμείς οι παιδαγωγοί στην προσπάθειά μας να προλάβουμε ή να καλύψουμε όσο γίνεται περισσότερη ύλη, κάνουμε το λάθος να στρεσάρουμε με την ανυπομονησία μας τον μαθητή, επηρεάζοντας αρνητικά το δικό του προσωπικό μαθησιακό ρυθμό προκαλώντας διάφορα μη θετικά αποτελέσματα.

Αν απογυμνώθουμε όμως για λίγο από την ακαδημαϊκή μας αμφίεση και σκάψουμε λίγο βαθύτερα προς τα επίπεδα της φυσική μάθησης, θα βρούμε ένα εντελώς νέο μαθησιακό κόσμο, που μπορεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο που διδάσκουμε και κατ’ επέκταση το πώς μαθαίνουν  ίδια τα παιδιά.

Στα επίπεδα εκείνα λοιπόν η ανάγνωση και εκτέλεση μιας παρτιτούρας μπορεί να μετατραπεί σε ένα μάθημα ζωής τόσο για τον μαθητή όσο και για τον δάσκαλο. Πως: Η φιλοσοφία είναι απλή.

Η παρτιτούρα μπορεί να ταυτιστεί με την ίδια τη ζωή. Είναι γεμάτη χαρές, λύπες, ζόρια, δυσκολίες, επιτυχίες, αποτυχίες κ.α. Ένας ζόρικος ρυθμός σε κάνει να ελαττώνεις την ταχύτητα που τον παίζεις, μέχρι σταδιακά να καταφέρεις να τον εκτελέσεις με ακρίβεια. Αυτό δεν κάνεις καθημερινά με τα προβλήματα που παρουσιάζονται στη ζωή σου; Ένα πρόβλημα υγείας σου ρίχνει τους ρυθμούς, την ταχύτητα που κάνεις τα πράγματα, όσο καιρό χρειαστεί μέχρι να αναρρώσεις και να επανέλθεις στους «ρυθμούς» σου που λέμε, στο τέμπο σου σε μουσικούς όρους.

Η διαδικασία της ανάρρωσης σε φέρνει αντιμέτωπο με περαιτέρω συνειδητοποιήσεις για σένα – για δυνάμεις αλλά και αδυναμίες που δεν ήταν στην επίγνωσή σου. Πιθανόν να χρειαστείς λόγω ανάγκης να αποκτήσεις καινούριες δεξιότητες. Αν σπάσεις το πόδι σου το σώμα σου και το μυαλό σου για ένα διάστημα μέχρι την ανάρρωση θα λειτουργούν σε διαφορετικό επίπεδο δεν είναι; Το ίδιο και στις μουσικές δυσκολίες.

Όλα χρειάζονται χρόνο, υπομονή, επιμονή και αντοχή. Μαθαίνουμε να εκμεταλευόμαστε κάθε δυσκολία για να εξελιχθούμε, σωματικά και πνευματικά. Μια παράξενη συγχορδία, διάφωνη[=το δυσάρεστο συμβάν], όταν μελετούμε αργά πιθανόν να ακούγεται απαίσια, γιατί την βιώνουμε «αργά και βασανιστικά». Η ίδια συγχορδία σε γρήγορο τέμπο[=βάθος χρόνου] τελικά γίνεται το ηχόχρωμα που κάνει τα υπόλοιπα γύρω του να αποκτούν νόημα και λόγω ύπαρξης.  [= το δυσάρεστο συμβάν που μέσα από αυτό δημιουργούνται δεκάδες νέα θετικά συμβάντα]

Οι παραλληλισμοί είναι αμέτρητοι. Αρκεί να είμαστε έτοιμοι, δημιουργικά ευδιάθετοι και ευρυματικοί. Κάθε νότα μπορεί να περικλείνει μέσα της ένα ολόκληρο κόσμο από μαθήματα ζωής.

Ας κάνουμε ένα βήμα πίσω λοιπόν και να δούμε την μεγάλη εικόνα του παιδιού που έχουμε μπροστά μας και ας αναρωτηθούμε τι πραγματικά θα τον εξελίξει.

Η μουσική εκπαίδευση από μόνης της, εννοώ την ακαδημαϊκή της πλευρά, μπορεί να κάνει κάποιον άψογο μουσικό, Χωρίς όμως την πνευματική ανάπτυξη ο μουσικός αυτός ίσως δεν γίνει ποτέ καλλιτέχνης, όχι καλλιτέχνης με την εμπορική έννοια, αλλά καλλιτέχνης με συναίσθημα, αισθητική, μεταδοτικότητα, εμψύχωση, φαντασία. Μουσικός που να ζει και να καταλαβαίνει την ζωή και όχι να ζει στο συννεφάκι του «φευγάτου καλλιτέχνη»  με την επιφανειακή ανάγκη να δείχνει ότι είναι «αλλού». Ο καλλιτέχνης μουσικός πρέπει να είναι στο εδώ και τώρα, τόσο μουσικά όσο και πνευματικά.

Η απόκτηση μουσικών δεξιοτήτων όταν αυτές ενισχύονται και ταυτίζονται με τις δεξιότητες της ζωής γίνονται ο σκοπός ύπαρξης της μουσικής μάθησης. Η οργανική διαδικασία και εξέλιξη της ζωής και η λειτουργικότητα της φύσης είναι τεράστια εργαλεία για την κατανόηση της μουσικής και το αντίστροφο, αν η φύση και η ζωή αντικατασταθούν με την έννοια της μουσικής.

Ας γίνουμε λοιπόν οι εμψυχωτές των παιδιών που συναντούμε σταθερά μία ή δύο φορές την εβδομάδα. Ας γίνουμε αυτό που θα θέλαμε εμείς να ήταν οι δάσκαλοί μας. Ας διδάξουμε με τον τρόπο που εμείς θα θέλαμενα διδακτούμε.

happy-girl-sight-reading-trumpet-headquarters-lessons-online

 

ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΝΔΥΝΑΜΩΣΗ ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΝΟΤΕΣ

Posted on

ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΗ ΕΝΔΥΝΑΜΩΣΗ

Η μουσική μου εκπαιδευτική πρόταση για το καλοκαίρι. Βασισμένο στις αρχές της αυτοκατευθυνόμενης/φυσικής μάθησης.

Διαθέσιμο ατομικά, ομαδικά καθώς και από skype! Με πολλές και απρόβλεπτες εκπαιδευτικές προκλήσεις!

Δουλεύουμε μουσικές δεξιότητες παράλληλα ενδυνάμωση του εαυτού μας. Αναπτύσσουμε την δημιουργικότητα, τη φαντασία αλλά και την παραγωγικότητά μας.

Μια ευκαιρία να εμπλουτίσετε το δημιουργικό σας δυναμικό, να δουλέψετε αποτελεσματικά με ουσιαστικούς στόχους και να αποκτήσετε καινούρια εφόδια για την νέα σεζόν!

 

 

ΟΤΑΝ Ο ΜΑΘΗΤΗΣ ΕΙΝΑΙ ΕΤΟΙΜΟΣ..

Posted on Updated on

kv[1]

 

Σε συνέχεια του προηγούμενου άρθρου για το Μοντέρνο Πιάνο θα ήθελα να προσθέσω μια ευχάριστη εκπαιδευτική εμπειρία.

 

Προχθές είχα το πρώτο μάθημα με μια καινούρια μαθήτρια γύρω στα 13, η οποία εγκατέλειψε το κλασικό πιάνο(Grade 2-3) γιατί δεν την εκφράζει όπως μου είπε το κλασικό και θα ήθελε να παίζει τραγούδια και μουσικές που της αρέσουν και γενικά να ασχοληθεί με τα σύγχρονα είδη μουσικής. Μιλώντας μου εν τω μεταξύ, τα μάτια της έλαμπαν από ενθουσιασμό και ένιωθε κανείς την ανάγκη της να παίξει αυτά που αγαπά, να ξεχειλίζει μέσα από τα λόγια και την έκφρασή της.

 

Της εξήγησα με απλό και κατανοητό τρόπο τι ακριβώς είναι το Μοντέρνο Πιάνο και ήταν απίστευτο πόσο άμεσα και βαθιά φαινόταν να κατανοεί αυτά που της ανέλυα. Αφού ήμουν σίγουρος πως όλα όσα είπα ήταν πλήρως κατανοητά προχωρήσαμε στο πρακτικό κομμάτι του μαθήματος.

 

Η αντίληψή της για τις συγχορδίες ήταν πολύ ανεπτυγμένη και μέσα σε μερικά λεπτά όχι μόνο έπαιξε κάθε συγχορδία που της ζήτησα αλλά μπορούσε να παίξει και όλες τις αναστροφές! Εκπλάγηκα από την ευχέρειά της και προχωρήσαμε σε ένα τραγούδι για να κάνουμε εφαρμογή. Διάλεξε ένα αγαπημένο τραγούδι της των ABBA από ένα βιβλίο που είχε φέρει μαζί της και αρχίσαμε. Σε μερικά λεπτά είχε παίξει αλάνθαστα όλες τις συγχορδίες του κομματιού με το δεξί χέρι! Προσθέσαμε και αριστερό χέρι αρχικά με root και οκτάβα και στη συνέχεια με προσθήκη της 5ης (1-5-8). Το έπαιξε με απόλυτη ακρίβεια αλλά και μια προοδευτική εξοικείωση.

 

Έμειναν 10 ακόμη λεπτά. Σκεφτόμουν.. να τολμήσω να της ζητήσω να παίξει τις συγχορδίες με voice-leading ή θα την μπερδέψω πολύ; Λέω ας το δοκιμάσουμε και βλέπουμε. Της εξηγώ λοιπόν πως να συνδέει τη μια συγχορδία με την άλλη στο δεξί χέρι, χρησιμοποιώντας τις αναστροφές, ώστε να τις εκτελεί με την ελάχιστη κίνηση του χεριού και voila! Κάνει όλες τις συνδέσεις με τέτοια φυσικότητα που δεν πίστευε κανείς ότι πρώτη φορά το κάνει.

 

Ε λοιπόν αυτό το παιδί καταλαβαίνεις ότι αυτό πρέπει να κάνει, Μοντέρνο Πιάνο. Δεν είναι ότι απλά σνόμπαρε το κλασικό. Η ανάγκη της να εκφραστεί μέσα από αυτά που ακούει και αγαπά την έβαλε στο σωστό γι’ αυτήν κανάλι(groove). Πάντα μιλώ και υποστηρίζω την δύναμη της Αυτορρύθμισης και της Αυτό-κατευθυνόμενης Μάθησης και ιδού ένα πραγματικό, ζωντανό παράδειγμα!!!

 

Aξίζει να αναφέρω ότι ο πατέρας της, ερασιτέχνης μουσικός και αυτός, φαίνεται να είναι εξαιρετικά υποστηρικτικός επιβεβαιώνοντας έτσι την άποψή μου ότι οι γονείς και το περιβάλλον του παιδιού είναι οι κολώνες της επιτυχίας.

 

Όταν ο μαθητής είναι έτοιμος, λέει το γνωμικό, ο δάσκαλος εμφανίζεται. Εγώ το παραφράζω και λέω όταν η Αυτορρύθμιση λειτουργεί αβίαστα, ο μαθητής είναι έτοιμος!!! 🙂

 

Καλή και δημιουργική χρονιά σε όλους εύχομαι!!!

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΚΡΙΒΩΣ ΤΟ ΜΟΝΤΕΡΝΟ ΠΙΑΝΟ

Posted on Updated on

stage-pianos2[1]

Επειδή τελευταία ακούω και βλέπω διάφορα περί Μοντέρνου Πιάνου θεωρώ ωφέλιμο να ξεκαθαριστούν ορισμένα πράγματα για να καταλάβουν και οι γονείς και οι ενδιαφερόμενοι σπουδαστές αλλά και οι δάσκαλοι που θέλουν να διδάξουν το συγκεκριμένο αντικείμενο, τι είναι πραγματικά το Μοντέρνο Πιάνο.

Μοντέρνο ή Συγχρονο πιάνο, καταρχήν, δεν σημαίνει παίρνουμε παρτιτούρες με σύγχρονα κομμάτια και τραγούδια και βάζουμε τους μαθητές να τα παίζουν νότα προς νότα. Αυτό δεν διαφέρει από το κλασικό πιάνο. Μπορεί να δίνει την εντύπωση του μοντέρνου αλλά ΔΕΝ είναι. Αυτό μπορεί να γίνει ως μια εναλλακτική περίπτωση για ρεπερτόριο, χαλάρωση μετά από εξεταστική περίοδο ή όποτε κρίνει ο δάσκαλος ότι ο μαθητής χρειάζεται κάτι τέτοιο.

Ένα πραγματικό πρόγραμμα Μοντέρνου Πιάνου περιέχει τα πιο κάτω βασικά μέρη, τα οποία ο μαθητής καλείται να εκτελεί πρακτικά, χωρίς αναλυτική παρτιτούρα:

• Γνώση και εκτέλεση συγχορδιών (τουλάχιστον μέχρι τετράφωνες) με σύμβολα όπως C, G, Am, Dmaj7, Bb7 κλπ, σε όλες τις αναστροφές.

• Στήσιμο συγχορδιών (voicing) στα δύο χέρια και καλός χειρισμός του μπάσου στο αριστερό χέρι.

• Κίνηση των φωνών από τη μια συγχορδία στην άλλη (Voice-leading).

• Άριστη γνώση των τονικοτήτων και των συγχορδιών που περιέχονται σε αυτές.

• Εκτέλεση κλιμάκων πέρα από τις μέιζονες-ελάσσονες. Π.χ πεντατονικές, blue scales, modes.

• Εκτέλεση στυλιστικών ρυθμικών σχημάτων με μπάσο και συγχορδία και εφαρμογές σε αντίστοιχα τραγούδια ως συνοδεία ( ρεπερτόριο από rocκ, funk, blues, latin, soul, αλλά και ελληνικούς και παραδοσιακούς ρυθμούς)

• Ικανότητα εκτέλεσης ρυθμικού οδηγού με σύμβολα συγχορδιών

• Ακουστική αναγνώριση βασικών συγχορδιακών σειρών

• Ανάπτυξη δεξιοτήτων μεταγραφής μουσικού κομματιού με το αυτί.

• Μελωδικός αυτοσχεδιασμός σε απλές φόρμες και συγχορδιακές σειρές όπως 12-μετρο blues , turnarounds (I-VI-IV-V)

• Δεξιότητες σύνθεσης και εναρμόνισης.

• Ανάπτυξη ενορχηστρωτικής αντίληψης – ο ρόλος του κάθε οργάνου σε μια μπάντα (ντραμς, μπάσο, κιθάρα, πιάνο/synth)

Τα πιο πάνω θεωρώ ότι πρέπει να περιέχονται σε κάθε σοβαρό πρόγραμμα Μοντέρνου Πιάνου μαζί με την τεχνική που μπορεί να είναι ένα βασικό πρόγραμμα κλασικού πιάνου εμπλουτισμένο με σπουδές και ασκήσεις από τον χώρο της τζαζ, όπως αυτές των Oscar PetersonChick Corea  αλλά και διασκευές ελληνικού ρεπερτορίου όπως την εξαίρετική δουλειά του Τάκη Φαραζή πάνω σε τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι.

Το Μοντέρνο Πιάνο σε ΚΑΜΙΑ περίπτωση δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως κάτι πιο «χαλαρό» και «εναλλακτικό» γιατί έτσι δεν μπορεί να αποκτήσει εκπαιδευτική υπόσταση και αυτόματα υποτιμάται δημιουργώντας ασάφειες και διαστρεβλώσεις.

Επίσης πρέπει να ξεκαθαριστεί ότι το Μοντέρνο Πιάνο δεν σημαίνει πρόγραμμα Τζαζ Πιάνου. Το Τζαζ Πιάνο είναι ένα εξειδικευμένο πρόγραμμα και το Μοντέρνο Πιάνο μπορεί να αποτελέσει μια ισχυρή εισαγωγή σε αυτό.

Ελπίζω να ξεκαθαρίστηκαν λίγο τα πράγματα. Είμαι στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε ερώτηση, διευκρίνιση ή να συζητήσουμε κάποια διαφωνία.

Όσοι από σας ενδιαφέρεστε για μαθήματα Μοντέρνου Πιάνου μαζί μου, επικοινωνήστε εδώ ή τηλεφωνικώς στο 99654164.

Καλό καλοκαίρι!

 

 

ΟΙ ΜΟΥΣΙΚΕΣ ΜΟΥ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ – ΜΕΡΟΣ Β’: Από τη σκοπιά στη σκηνή

Posted on Updated on

Ιούλιος 1992. KEN Λάρνακας. Είναι το δεύτερο μου βράδυ ως νεοσύλλεκτος στο στρατό. Τα ‘χω χαμένα. Είναι η πρώτη φορά στη ζωή μου που νιώθω τόσο αποσυνδεδεμένος από τον εαυτό μου. Μιλώ, περπατώ, κινούμαι, αλλά είναι σαν να μην είμαι εγώ που τα κάνω όλα αυτά. Νομίζω ότι όλα είναι ένα κακό όνειρο. Δεν μπορεί αυτό να συμβαίνει στ’ αλήθεια. Κάποια στιγμή θα ξυπνήσω και όλα θα επανέλθουν κανονικά.

Είναι γύρω στις 9:00-9:30 το βράδυ. Ετοιμαζόμαστε για το σιωπητήριο. Μετά από μια εξουθενωτική και αγχωτική μέρα επιτέλους ξαπλώνω. Στο θάλαμο βρίσκονται καμιά σαρανταριά άλλοι νεοσύλλεκτοι. Κάποιοι μιλούν, άλλοι ήδη ροχαλίζουν, άλλοι περπατούν γυμνοί, άλλοι γελούν νευρικά. Επαναλαμβάνω στον εαυτό μου ότι είναι ένα κακό όνειρο και όλα θα τελειώσουν σε λίγο αφότου ξυπνήσω.. Κι εκεί που πάει να με πάρει ο ύπνος, ένας δυνατός ήχος με κάνει να ανοίξω διάπλατα τα μάτια. Τον ήχο αρχίζουν να τον ενισχύουν και άλλοι εξίσου δυνατοί. Νιώθω ανατριχίλα από συγκίνηση. Σε λίγο οι ήχοι καταλήγουν σε κάτι πιο ρυθμικό. Η καρδιά μου κτυπά γρήγορα. Η ανατριχίλα συνεχίζεται. Τα μάτια μου βουρκώνουν. Έπειτα μια απειροελάχιστη παύση. Μια μελωδία από ηλεκτρική κιθάρα κάνει τα υγρά μου μάτια να τρεμοπαίζουν ώσπου το πρώτο δάκρυ άρχισε να κυλά αργά στο μάγουλό μου. Η φόρτιση είναι τεράστια. Μια γνώριμη φωνή αρχίζει να τραγουδά:

«Το πρωτάθλημα αρχίζει κι η εξέδρα πλημμυρίζει, γίνεται χαμός σε κάθε γκολ. Το παιχνίδι είναι στημένο κι από πριν ξεπουλημένο, κι εσύ πνίγεσαι με δίχρωμα κασκόλ. ΕΛΛΑΣ! ΕΛΛΑΣ! Τι θα γίνει φίλε μου με μας; EΛΛΑΣ! ΕΛΛΑΣ! μίλα μας και μη μας αγαπάς..

 

Παραλίγο να πιστέψω ότι έχω πεθάνει, βρίσκομαι στην κόλαση και η τιμωρία μου είναι να είμαι φυλακισμένος και λίγο παρακάτω να δίνουν συναυλία αγαπημένοι μου καλλιτέχνες και να μην μπορώ να παρευρίσκομαι.

Δεύτερο βράδυ στο στρατό λοιπόν και στο διπλανό γήπεδο(ΓΣΖ) δίνει συναυλία ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου. Ο Β.Π ήταν η πρώτη μου επαφή με την ελληνική ρόκ σκηνή και που λειτούργησε ως κομβικό σημείο που ένωσε τους δύο μουσικούς κόσμους, την ξένη με την ελληνική μουσική σκηνή. Οι επόμενες τρεις ώρες μέχρι το τέλος της συναυλίας ήταν ταυτόχρονα συγκινητικές αλλά και βασανιστικές.

To επόμενο βασανιστήριο είναι ότι λίγες ημέρες αργότερα ήξερα ότι θα ερχόταν στην Κύπρο ένας άλλος αγαπημένος θρύλος, ο Chris De Burgh! Παρεμπιπτόντως, μερικές από τις επιτυχίες του Β. Παπακωνσταντίνου ήταν τραγούδια του Chris De Burgh με προσαρμοσμένο ελληνικό στίχο.  Θα ερχόταν στην Κύπρο λοιπόν κι εγώ θα τον έχανα! Και το τρίτο βασανιστήριο, ήταν πως ήξερα ότι πλήκτρα θα άγγιζα ξανά σε ένα μήνα που θα ήταν η πρώτη μας έξοδος! Οπότε ο στρατός για μένα και για πολλούς άλλους βέβαια, ήταν η πρώτη «επίθεση» κατά της μουσικής μου δραστηριότητας.

Στην πρώτη έξοδο μετά την ορκωμοσία ήμουν τόσο εξουθενωμένος και ταλαιπωρημένος που δεν ήθελα να παίξω πιάνο. Έπαιξα βέβαια αλλά με τέτοια ψυχολογία δεν υπήρχε η συνηθισμένη φόρτιση και η μελέτη έγινε μηχανικά χωρίς καμιά απόλαυση.

Αυτό δυστυχώς συνεχίστηκε για πολύ καιρό ακόμη αφού η ψυχολογία μου ήταν πολύ κάτω. Ο στρατός διέλυε την μουσική ζωτικότητά μου και όταν δεν εγκρίθηκαν τα υπηρεσιακά μου για μαθήματα με πήρε ακόμη πιο κάτω.

Περνούσαν  οι μέρες και οι εβδομάδες χωρίς κανένα ίχνος  μουσικής δραστηριότητας και αυτό με σκότωνε.. Το μόνο θετικό ήταν ότι λόγω του ότι γνώριζα δακτυλογραφία με έβαλαν στα γραφεία και μέρα-νύχτα(χωρίς υπερβολή) δακτυλογραφούσα στρατιωτικά έγγραφα. Αυτό ευτυχώς κρατούσε τα δάκτυλά μου σε μια έστω μυϊκή φόρμα.

Κάποια στιγμή ήρθε στη μονάδα (στρατόπεδο) που υπηρετούσα, ο Αντρέας, ένας ιδιόμορφος αλλά ενδιαφέρων τύπος. Είχε φέρει και μια κιθάρα μαζί του οπότε κολλήσαμε με την πρώτη. Κάναμε άπειρες συζητήσεις, μουσικές, φιλοσοφικές, επιστημονικές, ειδικά τις νύχτες που βγάζαμε μαζί νούμερο (σκοπιά).

Ήταν μια κινητή μουσική εγκυκλοπαίδεια ο τύπος. Μου έμαθε τον Άσιμο, τον Σιδηρόπουλο αλλά και τον Miles Davis, τον Dizzy Gillespie, τον Chick Corea κ.α. Έφερνε κασέτες μαζί του και μου έβαζε bebop και free jazz. Κάποιες φορές κουβαλούσα και εγώ το αρμόνιό μου και τζαμάραμε όποτε μας το επέτρεπαν οι στρατιωτικές μας υποχρεώσεις. Νομίζω ότι ο Αντρέας με έκανε να ακούω τη μουσική με ένα άλλο αισθητήριο που ήταν άγνωστο για μένα μέχρι τότε.

Κάποια στιγμή γνώρισα έναν άλλο τύπο που μόλις ήρθε νέος στο στρατόπεδο. Ήταν πιανίστας αρκετά προχωρημένος και μου έδειξε μερικά κόλπα για το πως θα κάνω τις συνοδείες μου πιο ενδιαφέρουσες. Θυμάμαι για παραδείγματα μου έπαιζε κομμάτια του Στέφανου Κορκολή, που τότε ήταν στα φόρτε του.

Ο καιρός περνούσε αλλά ουσιαστική πρόοδο στο όργανο δεν έκανα, αφού πολύ ελάχιστη επαφή είχα. Οι έξοδοι ήταν ελάχιστες, 2-3 το μήνα και οι υποχρεώσεις μέσα στο στρατόπεδο πάρα πολλές ώστε να μην μένει καθόλου χρόνος για εξάσκηση. Θυμάμαι για κάμποσο διάστημα, το βράδυ πριν κοιμηθώ, έκλεινα τα μάτια και έπαιζα νοερά τις κλίμακες. Αργότερα κατάλαβα ότι αυτού του είδους η μελέτη ήταν πολύ αποτελεσματική με πολλά οφέλη γι’ αυτό και συνεχίζω να την εφαρμόζω καθώς επίσης την προτείνω και στους μαθητές μου.

Προς το τέλος της θητείας μου άρχισα και τα μαθήματα Αρμονίας. Η Αρμονία με ενθουσίασε από την αρχή και μελετούσα με πολλή απόλαυση, με αποτέλεσμα να τελειώσω την ύλη του πρώτου έτους μέσα σε ένα τρίμηνο!

Πήρα το απολυτήριό μου από τον στρατό τον Σεπτέμβρη του 1994. Αμέσως ξεκίνησα ξανά τα μαθήματα πιάνου επιστρέφοντας επιτέλους στη ρουτίνα της καθημερινής μελέτης! Για ένα χρόνο μελετούσα ασταμάτητα!

Για καλή μου τύχη δεν χρειάστηκε να ψάξω για δουλειά πέρα της μουσικής. Μια συγχωριανή μου δασκάλα πιάνου πήρε επιστολή για διορισμό σε δημόσιο σχολείο και έτσι μου έδωσε αρκετούς από τους μαθητές της! Εγώ στο μεταξύ είχα προχωρήσει πολύ, κόντευα την ανωτέρα και η «πρόωρη» εισαγωγή μου στη διδασκαλία λειτούργησε ως πρακτική για το πτυχίο. Παλαιότερα στα ωδεία, η πρακτική διδασκαλίας ήταν υποχρεωτικό κομμάτι της προετοιμασίας για το πτυχίο, κάτι που δυστυχώς νομίζω δεν εφαρμόζεται πια από κανένα ωδείο.

Η διδασκαλία με τράβηξε αμέσως και έτσι από τότε το ενδιαφέρον μου για τη μουσική εκπαίδευση παρέμεινε ζωηρό και ανεπηρέαστο μέχρι σήμερα! Τον ίδιο καιρό άρχισα και τις πρώτες μου ζωντανές εμφανίσεις σε νυχτερινά στέκια, ενώ παράλληλα με τις σπουδές μου στο ωδείο, ξεκίνησα μαθήματα αυτοσχεδιασμού, ενορχήστρωσης και τζαζ αρμονίας.

H συναυλιακή μου δραστηριότητα παρόλο που ήταν –  και συνεχίζει να είναι –  ένα σχολείο, εντούτοις με τα ξενύχτια και το άστατο πρόγραμμα, με καθυστέρησε στο να τελειώσω το πτυχίο του κλασικού πιάνου όπως το είχα προγραμματίσει. Πρώτα ήρθε το πτυχίο αρμονίας και ένα χρόνο μετά, στα 27 μου, πήρα το πτυχίο στο πιάνο! Τα χρόνια που ακολούθησαν ήταν γεμάτα με συναυλίες, εμφανίσεις, μελέτη, έρευνα και διδασκαλία.

Μια ιδιαίτερα σημαντική εκπαιδευτική εμπειρία που είχα, η οποία ήρθε την κατάλληλη περίοδο, ήταν η γνωριμία μου και τα μαθήματα μέσω email που έκανα με τον Δημήτρη Πυργιώτη, έναν πολύ ξεχωριστό εκπαιδευτικό, με απίστευτες γνώσεις και μεθοδολογία, που κόλλησε αμέσως με τις ανάγκες μου! Κάναμε μαθήματα σύγχρονης αρμονίας με πρακτικές εφαρμογές στο πιάνο. Τα μαθήματα ήταν για μένα αποκάλυψη! Μου κάλυψαν ό,τι κενά είχα μέχρι τότε και με βοήθησαν να καταλάβω βαθύτερα τις αρμονικές λειτουργίες αλλά και το πως να τις ακούω! Επίσης με βοήθησε να απελευθερωθώ τόσο παιχτικά όσο και στην αντίληψη μου για τον ήχο και με έκανε να κατανοήσω και να αναγνωρίσω την ομορφιά της μουσικής «διαφωνίας».

Τον ίδιο καιρό ένας καλός μου φίλος μπασίστας με έφερε σε επαφή με τον εξαιρετικό μπασίστα Victor Wooten όπου οι ριζοσπαστικές εκπαιδευτικές του προσεγγίσεις, μαζί με το ότι ο ίδιος ήταν αυτοδίδακτος, με απογείωσαν! Διάβασα μονορούφι το βιβλίο του ‘The Music Lesson’ που τις αρχές του τις ενσωμάτωσα αμέσως στη διδασκαλία μου. Τον γνώρισα επίσης από κοντά σε μια συναυλία του στη Βουδαπέστη και είχα την τύχη εγώ και η παρέα μου να συνομιλήσουμε μαζί του για περίπου μισή ώρα!  Έμπνευση, έμπνευση, έμπνευση!!!!!

 

Έμπνευση. Αυτό ήταν και είναι πάντα η μουσική και οι μουσικοί για μένα. Με συναρπάζει η ενέργεια, ο ενθουσιασμός, η τόλμη του πειραματισμού, η δημιουργικότητα. Αυτό προσπαθώ να παίρνω και να δίνω, στους ακροατές μου, στους μαθητές μου. Οι μουσικές μου περιπέτειες δεν σταματούν εδώ. Είναι άπειρες και δεν χωρούν σε ένα άρθρο να τις γράψω όλες. Έγραψα αρκετές αλλά είναι τόσες άλλες ίσως και περισσότερες που θέλω να αναφέρω, τόσοι άλλοι οι άνθρωποι που με βοήθησαν και με επηρέασαν.

Μέσα από τα δύο αυτά άρθρα ήθελα να δώσω ένα μήνυμα στους νεαρότερους μουσικούς και σπουδαστές της μουσικής αλλά και σε όποιον βρει έμπνευση μέσα στα λόγια μου, ότι η μουσική είναι μια ατέλειωτη περιπέτεια. Μια περιπέτεια με επιτυχίες, αποτυχίες και ασταμάτητο αγώνα μάθησης και εξέλιξης. Το ταξίδι αρχίζει με το πάτημα της πρώτης νότας και συνεχίζει για πάντα, αρχικά μέσα από εσένα τον ίδιο και αργότερα μέσα από τους μαθητές σου, τους ακροατές και τους μουσικούς που ακούν και αναπαραγάγουν το έργο σου.

Σας ευχαριστώ για το ενδιαφέρον σας και εύχομαι σε όλους καλές μουσικές περιπέτειες!!

1901202_10152553960209442_6645755640848949873_n[1]

 

ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΜΟΝΙΑ;

Posted on Updated on

«Αν κάποιος επιθυμεί να ακολουθήσει σπουδές και καριέρα στη σύγχρονη δημοφιλή μουσική (pop, rock, jazz κλπ..) είναι αναγκαίο να διδαχτεί κλασική αρμονία; Σε τι θα ωφελέσουν το άτομο αυτό οι αυστηροί κανόνες της μουσικής του 18ου αιώνα;»
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Η ερώτηση αυτή μου έχει υποβληθεί δεκάδες φορές μέχρι τώρα από μαθητές, αλλά αποτέλεσε και θέμα συζήτησης μεταξύ συναδέλφων μουσικών/εκπαιδευτικών. Είναι μια πολύ λογική και ενδιαφέρουσα ερώτηση τόσο για μαθητές όσο και για καθηγητές αλλά και εξίσου ενδιαφέρουσα για κάθε μουσικό που σχετίζεται με τον χώρο της εκπαίδευσης. Ας αρχίσουμε όμως πρώτα με το τι εννοούμε όταν λέμε κλασική αρμονία.

 

parallel fifths

Η κλασική αρμονία όπως την ονομάζουμε, περιλαμβάνει από τη μια, τις τάσεις της κίνησης των φωνών της συγχορδίας κατά τις αρμονικές συνδέσεις, οι οποίες ακολουθούν τους κανόνες αισθητικής της μουσικής του 18ου αιώνα, ενώ από την άλλη, τις τεχνικές της αρμονικής σύνταξης που διέπουν όλο το φάσμα της μουσικής που έχει ως βάση την Τονικότητα (τονική μουσική). Το φάσμα της τονικής μουσικής εκτός από την κλασική μουσική του 18ου και 19ου αιώνα, περιλαμβάνει μεγάλο μέρος των ιδιωμάτων της τζαζ, ροκ και ποπ μουσικής φτάνοντας μέχρι και σήμερα. Το κοινό υλικό της αρμονικής σύνταξης είναι επίσης γνωστό ως Λειτουργική Αρμονία ή «Αρμονία της κοινής πρακτικής». Με λίγα λόγια το αρμονικό υλικό που χρησιμοποίησε ο Bach, ο Mozart, o Beethoven, ο Chopin χρησιμοποιήθηκε το ίδιο από τον Duke Ellington, τους Beatles αλλά και από τους δικούς μας έλληνες συνθέτες όπως ο Τσιτσάνης, Χατζιδάκις κ.α.

Τώρα θα πει κάποιος, πως γίνεται να χρησιμοποιείται το ίδιο υλικό και το αποτέλεσμα κάθε φορά να είναι διαφορετικό; Αυτό εξηγείται γιατί το κάθε ιδίωμα χρησιμοποιεί το αρμονικό υλικό μέσα από τους δικούς τους αισθητικούς «κανόνες» οι οποίοι αφορούν κυρίως την κίνηση των φωνών της συγχορδίας, το ρυθμό και την ενορχήστρωση.
Οπότε, εάν κάποιος θέλει να ασχοληθεί με ένα ιδίωμα που έχει να κάνει με την Τονική μουσική, τότε θα ήταν καλό να μελετήσει τις τεχνικές της Λειτουργικής Αρμονίας και στη συνέχεια να τις προσαρμόζει στο στυλ που επιλέγει για να εκφράζεται.

Βέβαια, η σύγχρονη μουσική τόσο η κλασική του 20ου αιώνα όσο και η σύγχρονη τζαζ (fusion) αλλά και μεγάλο μέρος του ποπ ρεπερτορίου, στηρίζονται κυρίως στη Νεοτονική Αρμονία η οποία έχει ως σκοπό τη διεύρυνση της τονικότητας, οπότε δεν ακολουθεί τις τεχνικές της λειτουργικής αρμονικής σύνταξης, γι’ αυτό και κάποιος που θα ασχοληθεί με τα σύγχρονα στυλ θα ήταν χρήσιμο να μελετήσει και τον τομέα της νεοτονικής αρμονίας (επικοινωνήστε για σχετική βιβλιογραφία)

Τα πιο πάνω όμως δεν απαντούν στο ερώτημα, αν πρέπει κάποιος να μελετήσει τους κανόνες κίνησης των φωνών της μουσικής του 18ου αιώνα με όλους εκείνους τους περιορισμούς και την αυστηρότητα που την χαρακτηρίζουν.. Προσωπικά έχω περάσει από πολλά στάδια προσέγγισης και στοχασμού πάνω σε αυτό το θέμα και μετά από αρκετά χρόνια μελέτης και διδασκαλίας της αρμονίας, έχω καταλήξει στο συμπέρασμα, ότι η εξάσκηση στην κίνηση των φωνών με όλους αυτούς τους περιορισμούς που την περιβάλλουν, αποτελεί μια πρόκληση και ένα ευχάριστο μουσικό παιχνίδι με πλήθος από οφέλη, αν κανείς την κοιτάξει από μια θετική οπτική γωνία και με χιουμοριστική διάθεση.

Το να προσπαθείς να λύσεις μια άσκηση αρμονίας με τόσους περιορισμούς, αυτό σου αναπτύσσει κάτι που αποκαλώ «μουσική νοημοσύνη» και που αργότερα θα λειτουργήσει ως ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο αισθητικής αλλά και ως ένα είδος ενστίκτου. Μοιάζει σαν ένα παιχνίδι επιβίωσης στη φύση, όπου χρησιμοποιείς όλες σου τις δυνάμεις και δεξιότητες για να αντεπεξέλθεις στις αντιξοότητες. Έχω παρατηρήσει ακόμη ότι η ενασχόληση με την κίνηση των φωνών αναπτύσσει στο άτομο μια ενορχηστρωτική προσέγγιση στη μουσική, το κάνει να αντιλαμβάνεται πολυδιάστατα καθώς επίσης το κάνει πιο «διεισδυτικό» στα αρμονικά «φαινόμενα»..

Κατά τη γνώμη μου λοιπόν, μόνο θετικά αποτελέσματα μπορεί να έχει η μελέτη της κίνησης των φωνών της κλασικής αρμονίας αφού κάποιος την προσεγγίσει με την κατάλληλη διάθεση και αξιοποιήσει δημιουργικά τις δυσκολίες και τα προβλήματα που θα παρουσιαστούν κατά τη διαδικασία. Οι δεξιότητες που ανάφερα πιο πάνω, μπορούν βέβαια να αναπτυχθούν και μέσα από άλλες μουσικές δραστηριότητες και τομείς χωρίς κάποιος να περάσει από την κλασική αρμονία. Ο καθένας ανάλογα με τη διάθεση και τις ανάγκες του αλλά και από τις συνθήκες μέσα από τις οποίες βιώνει τη μουσική, ρυθμίζει και τηνανάπτυξη των μουσικών του δεξιοτήτων. Τίποτα δεν είναι απόλυτο.

ΠΩΣ ΒΓΑΖΟΥΜΕ ΕΝΑ ΜΟΥΣΙΚΟ ΚΟΜΜΑΤΙ ΜΕ ΤΟ ΑΥΤΙ // ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΑΚΡΟΑΣΗ

Posted on Updated on

# Πως «βγάζουμε» ένα μουσικό κομμάτι με το αυτί

Το να μπορεί κάποιος να βγάζει ένα κομμάτι ακούγοντας το από το δίσκο (CD, mp3 κλπ) είναι μια βασική, χρήσιμη και αναγκαία δεξιότητα του σύγχρονου μουσικού. Αυτό θα γίνεται αρχικά με τη βοήθεια μουσικού οργάνου, κατά προτίμηση πληκτροφόρου ή κιθάρας, μέχρι που το επίπεδο του μουσικού φτάσει στο σημείο να μπορεί να καταγράφει τη μουσική που ακούει χωρίς τη βοήθεια κάποιου οργάνου. Αυτό βέβαια χρειάζεται πολλά χρόνια εξάσκησης και εμπειρίας. Για να βγάλουμε ένα κομμάτι από το δίσκο, πρέπει να ακολουθήσουμε τα εξής βήματα:

 

1. Ακούμε το κομμάτι που θέλουμε να βγάλουμε αρκετές φορές.

 

2. Καταγράφουμε σε πεντάγραμμο τα μέτρα και ξεχωρίζουμε τη φόρμα του, δηλαδή τα μέρη που αποτελείται (εισαγωγή, στροφή, ρεφραίν κλπ)

 

3. Ελέγχουμε ότι το μουσικό μας όργανο είναι απόλυτα χορδισμένο με αυτό που ακούμε στο δίσκο.

 

4. Προσπαθούμε να καταγράψουμε πρώτα τις νότες του μπάσου(χωρίς ρυθμό), παίζοντας στο όργανο μας και επαληθεύοντας ότι αυτό που παίζουμε ταιριάζει με το μπάσο που ακούμε. Είναι χρήσιμο να βγάζουμε πρώτα το μπάσο ώστε μετά να εντοπίζουμε τυχόν αναστροφές της συγχορδίας ή συγχορδίες με ‘ξένο’ μπάσο.

 

5. Ακολούθως προσπαθούμε να βγάλουμε τις συγχορδίες που παίζονται πάνω από το μπάσο που καταγράψαμε, κάνοντας ξανά και ξανά επαλήθευση αν το χρώμα της συγχορδίας που παίζουμε ταιριάζει απόλυτα με αυτό που ακούμε στο δίσκο.

 

6. Αφού καταγράψουμε τις συγχορδίες και αντιληφθούμε και την τονικότητα που είναι γραμμένο το κομμάτι, ακολούθως βγάζουμε κάποιες μελωδίες που είναι βασικές και συγκεκριμένες όπως εισαγωγές, γέφυρες, σόλο κλπ, καταγράφοντας τις στο πεντάγραμμο(αν μπορούμε) ή τις αποστηθίζουμε.

 

7. Εντοπίζουμε ρυθμικά σχήματα, ρυθμικούς τονισμούς που γίνονται από όλη τη μπάντα και τα σημειώνουμε.

 

8. Καταληκτικά, παίζουμε πολλές φορές το κομμάτι μαζί με το δίσκο και εντοπίζουμε ή διορθώνουμε λάθη και ασάφειες.

AAEAAQAAAAAAAAMUAAAAJGVhZjMxZWEyLWI3MTgtNDk3Yy04MjgwLTIzZWFjYjUyZmVlMg[1]

## Η ενεργητική και η παθητική ακρόαση

Υπάρχουν δύο τρόποι ακρόασης της μουσικής. Η παθητική ακρόαση και η ενεργητική. Η παθητική ακρόαση είναι όταν ακούμε τη μουσική ως συνοδευτική σε κάτι άλλο που κάνουμε, χωρίς να της δίνουμε άμεση σημασία, όπως όταν σερφάρουμε στο διαδίκτυο ή διαβάζουμε και βάζουμε μουσική στο background, που στην ουσία δεν την ακούμε, αλλά απλά μας συνοδεύει σε αυτό που κάνουμε..

 

 

Η ενεργητική ακρόαση είναι όταν δίνουμε απόλυτη σημασία σε αυτό που ακούμε, στο ύφος, στη δομή, στα μέρη, στο συναίσθημα κλπ.. Η ενεργητική ακρόαση είναι πολύ βασική δραστηριότητα για ένα μουσικό. Ο μουσικός πρέπει πρώτα να είναι καλός ακροατής για να μπορεί να γίνει καλό παίχτης. Άλλωστε αν δεν είσαι καλός δέκτης δεν μπορείς να γίνεις καλός πομπός, σωστά?

 

 

Η ενεργητική ακρόαση λοιπόν αρχίζει από το δωμάτιο μας. Βάζουμε τη μουσική που μας αρέσει, καθόμαστε ή ξαπλώνουμε με κλειστά τα μάτια και προσπαθούμε να έρθουμε σε επαφή με αυτό που ακούμε. Ξεχωρίζουμε τα όργανα που ακούμε ένα – ένα και προσπαθούμε να τα απομονώνουμε στο αυτί μας. Κάθε φορά που ακούμε το κομμάτι συγκεντρωνόμαστε και σε ένα όργανο. Αυτό θα μας προσφέρει με τον καιρό, μια ενορχηστρωτική αντίληψη, πολύ βοηθητική για την καριέρα μας ως μουσικοί. Προσπαθούμε κάνοντας το αυτό, να αφουγκραστούμε τον τρόπο που παίζει ο μουσικός – τις ‘αναπνοές’ του, την άρθρωση του (αν παίζει staccato,legato κτλ) την ενέργεια του, το συναίσθημα του. Μετά προσπαθούμε να νιώσουμε το δέσιμο και την επικοινωνία των μουσικών, το Groove της μπάντας. Αυτά όλα θα τα ενσωματώσουμε σιγά – σιγά στις δικές μας δεξιότητες και θα είμαστε περισσότερο επικοινωνιακοί όταν παίζουμε και θα λειτουργούμε με συλλογικό πνεύμα.

 

Το ίδιο κάνουμε και όταν θα πάμε να ακούσουμε ζωντανή μουσική. Προσέχουμε ξεχωριστά κάθε μουσικό. Βλέπουμε τον τρόπο που παίζουν και επικοινωνούν μεταξύ τους. Νιώθουμε την ενέργεια και το συναίσθημά τους και ανοιγόμαστε προς αυτό που μας δίνουν. Δεν έχουμε κριτική διάθεση προς αυτούς. Προσπαθούμε να παίρνουμε πάντα τα θετικά από μια συναυλία και όχι να κολλάμε σε μερικά λάθη που πιθανόν να έχουν συμβεί κατά τη διάρκεια της συναυλίας.

 

Όσο καλύτερα ακούμε τη μουσική τόσο πιο καλά θα παίζουμε. Ο καλός εκτελεστής είναι αυτός που είναι και καλός ακροατής!