Εκπαίδευση

ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΜΟΝΙΑ;

Posted on Updated on

«Αν κάποιος επιθυμεί να ακολουθήσει σπουδές και καριέρα στη σύγχρονη δημοφιλή μουσική (pop, rock, jazz κλπ..) είναι αναγκαίο να διδαχτεί κλασική αρμονία; Σε τι θα ωφελέσουν το άτομο αυτό οι αυστηροί κανόνες της μουσικής του 18ου αιώνα;»
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Η ερώτηση αυτή μου έχει υποβληθεί δεκάδες φορές μέχρι τώρα από μαθητές, αλλά αποτέλεσε και θέμα συζήτησης μεταξύ συναδέλφων μουσικών/εκπαιδευτικών. Είναι μια πολύ λογική και ενδιαφέρουσα ερώτηση τόσο για μαθητές όσο και για καθηγητές αλλά και εξίσου ενδιαφέρουσα για κάθε μουσικό που σχετίζεται με τον χώρο της εκπαίδευσης. Ας αρχίσουμε όμως πρώτα με το τι εννοούμε όταν λέμε κλασική αρμονία.

 

parallel fifths

Η κλασική αρμονία όπως την ονομάζουμε, περιλαμβάνει από τη μια, τις τάσεις της κίνησης των φωνών της συγχορδίας κατά τις αρμονικές συνδέσεις, οι οποίες ακολουθούν τους κανόνες αισθητικής της μουσικής του 18ου αιώνα, ενώ από την άλλη, τις τεχνικές της αρμονικής σύνταξης που διέπουν όλο το φάσμα της μουσικής που έχει ως βάση την Τονικότητα (τονική μουσική). Το φάσμα της τονικής μουσικής εκτός από την κλασική μουσική του 18ου και 19ου αιώνα, περιλαμβάνει μεγάλο μέρος των ιδιωμάτων της τζαζ, ροκ και ποπ μουσικής φτάνοντας μέχρι και σήμερα. Το κοινό υλικό της αρμονικής σύνταξης είναι επίσης γνωστό ως Λειτουργική Αρμονία ή «Αρμονία της κοινής πρακτικής». Με λίγα λόγια το αρμονικό υλικό που χρησιμοποίησε ο Bach, ο Mozart, o Beethoven, ο Chopin χρησιμοποιήθηκε το ίδιο από τον Duke Ellington, τους Beatles αλλά και από τους δικούς μας έλληνες συνθέτες όπως ο Τσιτσάνης, Χατζιδάκις κ.α.

Τώρα θα πει κάποιος, πως γίνεται να χρησιμοποιείται το ίδιο υλικό και το αποτέλεσμα κάθε φορά να είναι διαφορετικό; Αυτό εξηγείται γιατί το κάθε ιδίωμα χρησιμοποιεί το αρμονικό υλικό μέσα από τους δικούς τους αισθητικούς «κανόνες» οι οποίοι αφορούν κυρίως την κίνηση των φωνών της συγχορδίας, το ρυθμό και την ενορχήστρωση.
Οπότε, εάν κάποιος θέλει να ασχοληθεί με ένα ιδίωμα που έχει να κάνει με την Τονική μουσική, τότε θα ήταν καλό να μελετήσει τις τεχνικές της Λειτουργικής Αρμονίας και στη συνέχεια να τις προσαρμόζει στο στυλ που επιλέγει για να εκφράζεται.

Βέβαια, η σύγχρονη μουσική τόσο η κλασική του 20ου αιώνα όσο και η σύγχρονη τζαζ (fusion) αλλά και μεγάλο μέρος του ποπ ρεπερτορίου, στηρίζονται κυρίως στη Νεοτονική Αρμονία η οποία έχει ως σκοπό τη διεύρυνση της τονικότητας, οπότε δεν ακολουθεί τις τεχνικές της λειτουργικής αρμονικής σύνταξης, γι’ αυτό και κάποιος που θα ασχοληθεί με τα σύγχρονα στυλ θα ήταν χρήσιμο να μελετήσει και τον τομέα της νεοτονικής αρμονίας (επικοινωνήστε για σχετική βιβλιογραφία)

Τα πιο πάνω όμως δεν απαντούν στο ερώτημα, αν πρέπει κάποιος να μελετήσει τους κανόνες κίνησης των φωνών της μουσικής του 18ου αιώνα με όλους εκείνους τους περιορισμούς και την αυστηρότητα που την χαρακτηρίζουν.. Προσωπικά έχω περάσει από πολλά στάδια προσέγγισης και στοχασμού πάνω σε αυτό το θέμα και μετά από αρκετά χρόνια μελέτης και διδασκαλίας της αρμονίας, έχω καταλήξει στο συμπέρασμα, ότι η εξάσκηση στην κίνηση των φωνών με όλους αυτούς τους περιορισμούς που την περιβάλλουν, αποτελεί μια πρόκληση και ένα ευχάριστο μουσικό παιχνίδι με πλήθος από οφέλη, αν κανείς την κοιτάξει από μια θετική οπτική γωνία και με χιουμοριστική διάθεση.

Το να προσπαθείς να λύσεις μια άσκηση αρμονίας με τόσους περιορισμούς, αυτό σου αναπτύσσει κάτι που αποκαλώ «μουσική νοημοσύνη» και που αργότερα θα λειτουργήσει ως ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο αισθητικής αλλά και ως ένα είδος ενστίκτου. Μοιάζει σαν ένα παιχνίδι επιβίωσης στη φύση, όπου χρησιμοποιείς όλες σου τις δυνάμεις και δεξιότητες για να αντεπεξέλθεις στις αντιξοότητες. Έχω παρατηρήσει ακόμη ότι η ενασχόληση με την κίνηση των φωνών αναπτύσσει στο άτομο μια ενορχηστρωτική προσέγγιση στη μουσική, το κάνει να αντιλαμβάνεται πολυδιάστατα καθώς επίσης το κάνει πιο «διεισδυτικό» στα αρμονικά «φαινόμενα»..

Κατά τη γνώμη μου λοιπόν, μόνο θετικά αποτελέσματα μπορεί να έχει η μελέτη της κίνησης των φωνών της κλασικής αρμονίας αφού κάποιος την προσεγγίσει με την κατάλληλη διάθεση και αξιοποιήσει δημιουργικά τις δυσκολίες και τα προβλήματα που θα παρουσιαστούν κατά τη διαδικασία. Οι δεξιότητες που ανάφερα πιο πάνω, μπορούν βέβαια να αναπτυχθούν και μέσα από άλλες μουσικές δραστηριότητες και τομείς χωρίς κάποιος να περάσει από την κλασική αρμονία. Ο καθένας ανάλογα με τη διάθεση και τις ανάγκες του αλλά και από τις συνθήκες μέσα από τις οποίες βιώνει τη μουσική, ρυθμίζει και τηνανάπτυξη των μουσικών του δεξιοτήτων. Τίποτα δεν είναι απόλυτο.

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ(ΜΕΡΟΣ Α’)

Posted on Updated on

«The greatest sign of success for a teacher… is to be able to say, ‘The children are now working as if I did not exist.» Maria Montessori

Εδώ και μερικές μέρες σκεφτόμουν έντονα ένα σεμινάριο που είχα κάνει λίγα χρόνια πριν με τίτλο, «Η Αυτό-Εκπαίδευση του Σύγχρονου Μουσικού». Ανάτρεξα στα αρχεία μου και ξαναδιάβασα το κείμενο που είχα ετοιμάσει ως προσωπικό οδηγό για την παρουσίασή μου και ένιωσα την επιθυμία να μοιραστώ το υλικό αυτό με τους αναγνώστες του blog μου. Παρόλο που κάποια κεφάλαια υπάρχουν διάσπαρτα σε μερικά παλαιότερα άρθρα μου, εντούτοις υπάρχει πραγματικά μπόλικο υλικό που αξίζει να διαβαστεί.

Παράλληλα με  την καθόλου τυχαία και έντονη μου ανάγκη να ξανά ασχοληθώ με το σεμινάριο της Αυτό-Εκπαίδευσης του Σύγχρονου Μουσικού, κατάκλυζε το μυαλό μου η ιδέα να γράψω ένα άρθρο με τίτλο,»Διδάσκοντας την Αυτοδιδασκαλία» και να μοιραστώ μέσω αυτού τη φιλοσοφία μου γύρω από τον απώτερο στόχο της διδασκαλίας μου που είναι η μείωση της εξάρτησης του μαθητή από τον δάσκαλο στο ελάχιστο και το ξύπνημα της ικανότητάς  του για αυτοκατευθυνόμενη μάθηση και αυτοδιδασκαλία.

Θεώρησα λοιπόν σωστό να μοιραστώ το κείμενο της παρουσίασής του προαναφερθέντος σεμιναρίου, ως το πρώτο μέρος του άρθρου «Διδάσκοντας την Αυτοδιδασκαλία» αφού περιέχει την πρώτη φάση της έρευνάς και της εμπειρίας μου γύρω από την αυτοδιδασκαλία.

Το κείμενο είναι σε μορφή pdf και μπορείτε να το κατεβάσετε εδώ –>  Η Αυτο-Εκπαίδευση του Σύγχρονου Μουσικού

Καλό διάβασμα! Θα τα πούμε σύντομα στο δεύτερο μέρος  🙂

 

 

 

ΠΩΣ ΒΓΑΖΟΥΜΕ ΕΝΑ ΜΟΥΣΙΚΟ ΚΟΜΜΑΤΙ ΜΕ ΤΟ ΑΥΤΙ // ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΑΚΡΟΑΣΗ

Posted on Updated on

# Πως «βγάζουμε» ένα μουσικό κομμάτι με το αυτί

Το να μπορεί κάποιος να βγάζει ένα κομμάτι ακούγοντας το από το δίσκο (CD, mp3 κλπ) είναι μια βασική, χρήσιμη και αναγκαία δεξιότητα του σύγχρονου μουσικού. Αυτό θα γίνεται αρχικά με τη βοήθεια μουσικού οργάνου, κατά προτίμηση πληκτροφόρου ή κιθάρας, μέχρι που το επίπεδο του μουσικού φτάσει στο σημείο να μπορεί να καταγράφει τη μουσική που ακούει χωρίς τη βοήθεια κάποιου οργάνου. Αυτό βέβαια χρειάζεται πολλά χρόνια εξάσκησης και εμπειρίας. Για να βγάλουμε ένα κομμάτι από το δίσκο, πρέπει να ακολουθήσουμε τα εξής βήματα:

 

1. Ακούμε το κομμάτι που θέλουμε να βγάλουμε αρκετές φορές.

 

2. Καταγράφουμε σε πεντάγραμμο τα μέτρα και ξεχωρίζουμε τη φόρμα του, δηλαδή τα μέρη που αποτελείται (εισαγωγή, στροφή, ρεφραίν κλπ)

 

3. Ελέγχουμε ότι το μουσικό μας όργανο είναι απόλυτα χορδισμένο με αυτό που ακούμε στο δίσκο.

 

4. Προσπαθούμε να καταγράψουμε πρώτα τις νότες του μπάσου(χωρίς ρυθμό), παίζοντας στο όργανο μας και επαληθεύοντας ότι αυτό που παίζουμε ταιριάζει με το μπάσο που ακούμε. Είναι χρήσιμο να βγάζουμε πρώτα το μπάσο ώστε μετά να εντοπίζουμε τυχόν αναστροφές της συγχορδίας ή συγχορδίες με ‘ξένο’ μπάσο.

 

5. Ακολούθως προσπαθούμε να βγάλουμε τις συγχορδίες που παίζονται πάνω από το μπάσο που καταγράψαμε, κάνοντας ξανά και ξανά επαλήθευση αν το χρώμα της συγχορδίας που παίζουμε ταιριάζει απόλυτα με αυτό που ακούμε στο δίσκο.

 

6. Αφού καταγράψουμε τις συγχορδίες και αντιληφθούμε και την τονικότητα που είναι γραμμένο το κομμάτι, ακολούθως βγάζουμε κάποιες μελωδίες που είναι βασικές και συγκεκριμένες όπως εισαγωγές, γέφυρες, σόλο κλπ, καταγράφοντας τις στο πεντάγραμμο(αν μπορούμε) ή τις αποστηθίζουμε.

 

7. Εντοπίζουμε ρυθμικά σχήματα, ρυθμικούς τονισμούς που γίνονται από όλη τη μπάντα και τα σημειώνουμε.

 

8. Καταληκτικά, παίζουμε πολλές φορές το κομμάτι μαζί με το δίσκο και εντοπίζουμε ή διορθώνουμε λάθη και ασάφειες.

AAEAAQAAAAAAAAMUAAAAJGVhZjMxZWEyLWI3MTgtNDk3Yy04MjgwLTIzZWFjYjUyZmVlMg[1]

## Η ενεργητική και η παθητική ακρόαση

Υπάρχουν δύο τρόποι ακρόασης της μουσικής. Η παθητική ακρόαση και η ενεργητική. Η παθητική ακρόαση είναι όταν ακούμε τη μουσική ως συνοδευτική σε κάτι άλλο που κάνουμε, χωρίς να της δίνουμε άμεση σημασία, όπως όταν σερφάρουμε στο διαδίκτυο ή διαβάζουμε και βάζουμε μουσική στο background, που στην ουσία δεν την ακούμε, αλλά απλά μας συνοδεύει σε αυτό που κάνουμε..

 

 

Η ενεργητική ακρόαση είναι όταν δίνουμε απόλυτη σημασία σε αυτό που ακούμε, στο ύφος, στη δομή, στα μέρη, στο συναίσθημα κλπ.. Η ενεργητική ακρόαση είναι πολύ βασική δραστηριότητα για ένα μουσικό. Ο μουσικός πρέπει πρώτα να είναι καλός ακροατής για να μπορεί να γίνει καλό παίχτης. Άλλωστε αν δεν είσαι καλός δέκτης δεν μπορείς να γίνεις καλός πομπός, σωστά?

 

 

Η ενεργητική ακρόαση λοιπόν αρχίζει από το δωμάτιο μας. Βάζουμε τη μουσική που μας αρέσει, καθόμαστε ή ξαπλώνουμε με κλειστά τα μάτια και προσπαθούμε να έρθουμε σε επαφή με αυτό που ακούμε. Ξεχωρίζουμε τα όργανα που ακούμε ένα – ένα και προσπαθούμε να τα απομονώνουμε στο αυτί μας. Κάθε φορά που ακούμε το κομμάτι συγκεντρωνόμαστε και σε ένα όργανο. Αυτό θα μας προσφέρει με τον καιρό, μια ενορχηστρωτική αντίληψη, πολύ βοηθητική για την καριέρα μας ως μουσικοί. Προσπαθούμε κάνοντας το αυτό, να αφουγκραστούμε τον τρόπο που παίζει ο μουσικός – τις ‘αναπνοές’ του, την άρθρωση του (αν παίζει staccato,legato κτλ) την ενέργεια του, το συναίσθημα του. Μετά προσπαθούμε να νιώσουμε το δέσιμο και την επικοινωνία των μουσικών, το Groove της μπάντας. Αυτά όλα θα τα ενσωματώσουμε σιγά – σιγά στις δικές μας δεξιότητες και θα είμαστε περισσότερο επικοινωνιακοί όταν παίζουμε και θα λειτουργούμε με συλλογικό πνεύμα.

 

Το ίδιο κάνουμε και όταν θα πάμε να ακούσουμε ζωντανή μουσική. Προσέχουμε ξεχωριστά κάθε μουσικό. Βλέπουμε τον τρόπο που παίζουν και επικοινωνούν μεταξύ τους. Νιώθουμε την ενέργεια και το συναίσθημά τους και ανοιγόμαστε προς αυτό που μας δίνουν. Δεν έχουμε κριτική διάθεση προς αυτούς. Προσπαθούμε να παίρνουμε πάντα τα θετικά από μια συναυλία και όχι να κολλάμε σε μερικά λάθη που πιθανόν να έχουν συμβεί κατά τη διάρκεια της συναυλίας.

 

Όσο καλύτερα ακούμε τη μουσική τόσο πιο καλά θα παίζουμε. Ο καλός εκτελεστής είναι αυτός που είναι και καλός ακροατής!

 

 

 

ΟΙ ΕΝΗΛΙΚΕΣ, ΤΑ ΤΑΜΠΟΥ ΚΑΙ Η ΜΟΥΣΙΚΗ

Posted on Updated on

jazz_05_491x213_anna-lena-schnabel_ja-zzhaus-ensemble_von_-lars-jonsson1[1]

Είναι η Μουσική ταμπού; Η αυθόρμητη απάντηση από όλους είναι «Όχι βέβαια». Σωστά. Πως μπορεί κάτι το οποίο δεσπόζει στις ζωές όλων των ανθρώπων, που αποτελεί μια ορμέμφυτη ανάγκη που πηγάζει από τα βάθη του βιολογικού μας πυρήνα, να είναι, ή καλύτερα να μετατρέπεται σε ταμπού; Κι όμως..

Θα ακούσατε σίγουρα πολλούς ενήλικες ιδιώς από τα 30 και πάνω να λένε πόσο μετάνιωσαν που δεν έμαθαν να παίζουν κάποιο όργανο ή που παράτησαν κάποιο όργανο που μάθαιναν κατά την παιδική ή εφηβική τους ηλικία ή κάποιους να λένε ότι πάντα ήταν το απωθημένο τους να παίζουν κιθάρα, πιάνο κλπ, ή ακόμη και μερικούς να μετανιώνουν που δεν ακολούθησαν τη μουσική ως επάγγελμα και να αισθάνονται ανολοκλήρωτοι και δυστυχισμένοι σε όλη τους τη ζωή. ΓΙΑΤΙ; Μα πως γίνεται να συμβαίνει αυτό; Ποιο είναι τελικά το εμπόδιο; Δεν είναι η μουσική η ισχυρότερη ίσως τέχνη που μας διαστέλλει, που μας θεραπεύει, που μας παρηγορεί, που μας δίνει δύναμη και ελπίδα; Τότε;

Τις προάλλες μια μαθήτρια μου στο πιάνο ηλικίας περίπου 27 χρόνων, με ρώτησε στο πρώτο μάθημα αν θεωρείται αργά που ξεκινάει πιάνο στα 27 της. Της απάντησα με την ερώτηση: «Ποιος καθορίζει το «αργά» και το «νωρίς»; Έχει σημασία;» Όπως βλέπετε ακόμη και στους νεαρότερους ενήλικες φαίνεται να έχει κάποια επιρροή και σημασία..

Αυτό το «νωρίς» και το «αργά» είναι δυστυχώς κατάλοιπα του εκπαιδευτικού/ακαδημαϊκού μοντέλου που κυριάρχησε στη ζωή μας για 20 ολόκληρα χρόνια – από το νηπιαγωγείο μέχρι το πανεπιστήμιο. Είναι ένας δηλητηριασμένος σπόρος που εμφυτεύτηκε δυστυχώς στο μυαλό μας φυλακίζοντας την αντίληψή μας, περιορίζοντας υποσυνείδητα την ζωντάνια, την δημιουργικότητα, τον αυθορμητισμό και την φυσική ανάγκη μας για μάθηση και γνώση.

Το εκπαιδευτικό μοντέλο παραλλήλως, καθέτως και οριζοντίως υποστηρίζεται και συμπληρώνεται από το κοινωνικό/οικονομικό μοντέλο:

 [ Σχολείο –> Πανεπιστήμιο –>Επαγγελματική αποκατάσταση(δουλειά με πολλά λεφτά δηλαδή) –>Γάμος –> Οικογένεια –>Σύνταξη ]

Οτιδήποτε ξεφεύγει και δεν εμπίμπτει στα δύο αυτά κυρίαρχα μοντέλα θεωρείται τρελλό, παρανοϊκό και ανώριμο.

Ζούμε σε μια κοινωνία που κατάφερε να περάσει στο DNA των ανθρώπων ότι, η φυσικότητα είναι η «εναλλακτική» λύση, η δευτερεύουσα, κάνοντας εκατομμύρια ανθρώπους να ζούν μια υποκατάστατη, τεχνητή ζωή και να πείθουν τους εαυτούς τους ότι είναι ευτυχισμένοι. (Δεν θα επεκταθώ στο πόσο δικτατορικά και αντιζωϊκά λειτουργεί το όλο κοινωνικο-πολιτικό-οικονομικό σύστημα. Οι επιπτώσεις είναι ξεκάθαρες και φρικιαστικές). Κατάφερε λοιπόν το σύστημα να κάνει τους ανθρώπους να ντρέπονται και να διστάζουν ή ακόμη και να τρομοκρατούνται στην ιδέα να ασχοληθούν με τη μουσική μετά από «κάποια» ηλικία.

Ζωντανό παράδειγμα γκρεμίσματος του ταμπού αυτού ήταν ο αμερικάνος εκπαιδευτικός και γνωστός για τις ριζοσπαστικές του εκπαιδευτικές προτάσεις, πρωτεργάτης του κινήματος του Homeschooling και Unschooling, John Holt (1923-1985) όπου στα 40 του αποφάσισε να μάθει να παίζει τσέλο.

Κατάφερε σε πολύ λίγο χρόνο, παρόλο το γεμάτο του επαγγελματικό πρόγραμμα – διαλέξεις σε όλο τον κόσμο, έρευνα, συγγραφή κ.α – να γίνει τόσο καλός ώστε να συμμετέχει σε μουσικά σύνολα και να έχει ένα παράλληλο, εξίσου γεμάτο πρόγραμμα με μουσικές δραστηριότητες.

Μοιράστηκε τις εμπειρίες του και όλη την διαδικασία της μουσικής του (αυτό)εκπαίδευσης στο βιβλίο του Never Too Late’, παραθέτοντας μεταξύ άλλων σημαντικές εκπαιδευτικές απόψεις για τη διαδικασία της φυσικής μάθησης – μια ικανότητα που χάνουν τα παιδιά στο σχολείο, καθώς και της αυτοδιδασκαλίας/αυτοκατευθυνόμενης μάθησης.

  Never Too Late 2..jpg

Ξεφύλλιζα ξανά πριν μερικές νύχτες το εξαιρετικό αυτό βιβλίο που ήταν και η έμπνευση για το άρθρο αυτό, και ένιωσα την ανάγκη να θίξω το ζήτημα του ταμπού και των αναστολών εκ μέρους των ενηλίκων για την ενασχόλησή τους με τη μουσική. Είναι κρίμα πραγματικά να στερείται κάποιος την απόλαυση της μουσικής, για λόγους που δεν έχουν κάνουν με την πραγματική ζωή και την φυσικότητα, λόγοι που απάνθρωπα, μέσω εγκεφαλική πλύσης μας εμποδίζουν να είμαστε αυθόρμητοι και δημιουργικοί.

Προτρέπω λοιπόν, όλους εσάς τους ενήλικες κάθε ηλικίας να επιβληθείτε στις αναστολές σας, να ξεπεράσετε κάθε ενδοιασμό και να ξεκινήσετε να ασχολείστε με τη μουσική, με το όργανο που σας εκφράζει!

Η μουσική δεν έχει αρχή και τέλος, κατ’ επέκταση ούτε συγκεκριμένη «πρέπουσα» ηλικία για ξεκίνημα. Η μουσική όπως και κάθε τέχνη είναι ανά πάσα στιγμή διαθέσιμη. Ερασιτεχνικά ή επαγγελματικά δεν έχει σημασία. Σημασία έχει η ίδια η ενασχόληση και η επαφή.

Αφήστε τη μουσική να γίνει μέσο επικοινωνίας με τον εσώτερο (άγνωστο) σας εαυτό, με τους δικούς σας ανθρώπους, με όλο τον κόσμο. Δείξτε μέσω της μουσικής τον πραγματικό σας εαυτό, αυτό που είστε, ακόμη και αν αυτό θα ενοχλήσει κάποιους. Όποιος ενοχληθεί τότε σημαίνει πως δεν πρέπει να βρίσκεται στη ζωή σας.

Μην πτοείστε επίσης και μην επηρεάζεστε από τις ενδομουσικές δικτατορικές τάσεις και τις ταμπέλες που βάζει η δογματική πλευρά της μουσικής όπως: βιρτουόζος, κλασικός, τζαζίστας κ.α, δημιουργώντας μέσα στην ίδια τη μουσική κοινωνικές τάξεις, αφρόκρεμες και ψωνισμένες μπούρδες.

Aφήστε την κριτική, το κουτσομπολιό και τα πισώπλατα χάχανα σε αυτούς που τα έχουν ανάγκη. Οι δικές σας ανάγκες σίγουρα πάνε βαθύτερα.

Ξεκινήστε μουσική τώρα! ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΡΓΑ!!!

 

 

ΤΟ ΤΑΛΕΝΤΟ, ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ, Η ΑΓΝΟΙΑ ΚΑΙ Η ΑΔΙΑΦΟΡΙΑ

Posted on Updated on

(Βασισμένο σε μια συνομιλία που είχα με μία καλή φίλη και συνάδελφο)

Θα ήθελα πρώτα να αναλύσω λίγο την έννοια «ταλαντούχα παιδιά» που μπορεί πολλές φορές εμείς ως παιδαγωγοί να μην έχουμε ξεκάθαρη αντίληψη για το τι εννοούμε πραγματικά. Θέλοντας να προβληματίσω ευρύτερα τους συναδέλφους εκπαιδευτικούς, θα ήθελα να απομυθοποιήσω λίγο την έννοια του ταλέντου αν και αυτό που θα πω είναι η προσωπική μου άποψη και μόνο.

Κατ’ εμένα λοιπόν η έννοια του ταλέντου δεν υφίσταται πραγματικά για ένα πολύ σημαντικό λόγο: το ταλέντο δεν μπορεί να μετρηθεί. Απονέμοντας λοιπόν αυτό τον τίτλο στα παιδιά, ερχόμαστε αντιμέτωποι με την υποκειμενικότητά της έννοιας, αφού μας λείπει η μονάδα μέτρησης!

Αντιλαμβάνομαι ότι κάποια παιδιά ξεχωρίζουν από κάποια άλλα ως προς την επίδοση και την πρόοδο που κάνουν στην εκμάθηση του μουσικού οργάνου και στην ανάπτυξη των μουσικών δεξιοτήτων, αλλά αυτό δεν τα κάνει και διαφορετικά από τα άλλα. Αν και οι λόγοι που κάποια παιδιά δεν φέρουν αυτά τα χαρακτηριστικά της ευκολίας στην απόκτηση μουσικών δεξιοτήτων χρήζουν συζήτησης, εντούτοις εδώ θα ήθελα να «ενοχοποιήσω» κάπως εμάς τους παιδαγωγούς, στο ότι συχνά θεωρούμε πρόκληση και ευχαρίστηση να δουλεύουμε με χαρισματικά παιδιά, ενώ θεωρούμε αγγαρεία και ανιαρή δραστηριότητα να δουλεύουμε με μή χαρισματικά παιδιά, δηλαδή που δεν έχουν «ταλέντο».

Χωρίς να αθωώνω τον εαυτό μου από την πιο πάνω «κατηγορία», τα τελευταία χρόνια συνειδητοποίησα ότι το να προσπαθούμε να κάνουμε τα παιδιά να αναπτύξουν την ικανότητα να κατανοούν συναισθηματικά τη μουσική ώστε να μπορέσουν να την αγαπήσουν και να την χαίρονται, είναι πιο σημαντικός σκοπός από το να τους μαθαίνουμε απλά μουσική. Μπορεί να μοιάζει το ίδιο αλλά αν το ψάξει κάποιος σε βάθος έχει τεράστια διαφορά. Και στο θέμα αυτό δυστυχώς είτε το παιδί είναι «ταλαντούχο» και «χαρισματικό» είτε δεν είναι, με λύπη διαπιστώνει εύκολα κανείς, ότι σχεδόν σε όλα τα παιδιά παρατηρείται μία ανικανότητα να απολαμβάνουν τη μουσική, να την χαίρονται και να την νιώθουν ως μέρος της ζωής τους και κομμάτι του εαυτού τους. Οι επιτυχίες σε εξετάσεις και διαγωνισμούς, οι ψηλές βαθμολογίες, οι έπαινοι κλπ, δεν εξασφαλίζουν με τίποτα αυτή την ικανότητα.

Δυστυχώς όμως αυτή η ανικανότητα δεν αφορά μόνο τη μουσική αλλά διέπει όλη τη ζωή των παιδιών, κάτι το οποίο κληρονομούν από την κοινωνία των μεγάλων. Εμείς οι μεγάλοι ως παιδαγωγοί, γονείς, πολίτες, επαγγελματίες κάθε είδους, φέρουμε μεγάλη ευθύνη στη δημιουργία του χαρακτήρα και της προσωπικότητας αυτών των παιδιών. Τα παιδιά είναι ΟΛΑ ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ γιατί φέρουν τη δύναμη και τη μαγεία της φύσης μέσα τους και όταν εμείς ως κοινωνία τους την αλλοιώνουμε και την διαστρεβλώνουμε καθημερινά, ερχόμαστε μετά και τα κατηγορούμε ότι είναι αντιδραστικά, τεμπέλικα και «ατάλαντα».

Οι γονείς λοιπόν είναι και αυτά θύματα αυτού του κοινωνικού αποπροσανατολισμού. Δεν είναι λιγότερο ανισόρροποι από τα παιδιά τους, πολλές φορές τα παιδιά είναι πολύ πιο συνειδητοποιημένα από τους γονείς τους. Αν δεν υποστηρίζουν τα παιδιά τους κατά την μουσική τους ανάπτυξη αλλά και ευρύτερα, εμείς ως δάσκαλοι δεν μπορούμε να κάνουμε και πολλά πράγματα, εκτός από κάποιες υποδείξεις που θα τις κάνουμε διακριτικά για να μην τους θίξουμε, γιατί εκεί μπορεί να χάσουμε το παιχνίδι. Τις ευθύνες για την υποστήριξη των παιδιών τους όσο και αν αυτό ακούγεται σκληρό, τις ανάλαβαν όταν τα έφεραν στον κόσμο. Εμείς λίγα μπορούμε να κάνουμε σε αυτό το θέμα ώστε να αλλάξουμε τη νοοτροπία τους. Μόνο εάν μας εμποδίζουν άμεσα στο έργο μας θα πρέπει να επεμβαίνουμε και ακόμα και εκεί ίσως για χάρη των παιδιών να μην το κάνουμε ή να το κάνουμε και πάλι διακριτικά.

Εκεί που πρέπει να επικεντρωθούμε και να δουλέψουμε ακούραστα είναι στην καλλιέργεια της προσωπικότητας του μαθητή από όλες τις πλευρές – μουσικά, κοινωνικά, καλλιτεχνικά – ώστε να διασώσουμε ότι μπορούμε από το χάρισμα που διαθέτει ο μαθητής ως άνθρωπος και που αυτό εκφράζεται στη συγκεκριμένη περίπτωση πιο έντονα μέσα από τη μουσική. Ενόσω τον έχουμε ως μαθητή θα πρέπει να μην σταματούμε αυτή την προσπάθεια. Όσο μπορούμε να του κρατούμε την αντίληψη του καθαρή, να διατηρούμε τη δύναμη της φύσης μέσα του άθικτη καθώς και το δικαίωμα του στην ελεύθερη έκφραση, ώστε η ικανότητα της αυτό-ρύθμισης που διαθέτει κάθε άνθρωπος εκ φύσεως, να προνοήσει στο μέλλον για τα υπόλοιπα. Αυτός είναι ο σκοπός μας ως δάσκαλοι μουσικής, ως παιδαγωγοί και ως καλλιτέχνες! Οι οπισθοδρομικοί γονείς είτε διδάσκαμε εμείς τα παιδιά είτε όχι, πάλι θα συμπεριφέρονταν με τον ίδιο τρόπο που κάνουν και τώρα. Τουλάχιστον με το που έρχονται σε εμάς τα παιδιά, τους προσφέρουμε κατά κάποιο τρόπο μια ισχυρή θεραπεία και τα κρατάμε σε επαφή με την υγεία. Εδώ λοιπόν βρίσκεται το μεγαλείο και η σημασία του δικού μας έργου. Τα υπόλοιπα ας προβληματίσουν τους επίσημα αρμόδιους που θέλουν να αποκαλούν το κατεστημένο σύστημα «σύγχρονο πολιτισμό» τη στιγμή που η φύση (και δεν εννοώ μόνο το περιβάλλον) καταστρέφεται από τον ίδιο τον άνθρωπο ενώ τα παιδιά με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο δυστυχώς υποφέρουν. Ποιος τολμά εδώ να απαιτήσει βαθμολογίες, επαίνους και αριστεία.. Κάποιοι δυστυχώς το κάνουν!