VOICINGS

ΟΤΑΝ Ο ΜΑΘΗΤΗΣ ΕΙΝΑΙ ΕΤΟΙΜΟΣ..

Posted on Updated on

kv[1]

 

Σε συνέχεια του προηγούμενου άρθρου για το Μοντέρνο Πιάνο θα ήθελα να προσθέσω μια ευχάριστη εκπαιδευτική εμπειρία.

 

Προχθές είχα το πρώτο μάθημα με μια καινούρια μαθήτρια γύρω στα 13, η οποία εγκατέλειψε το κλασικό πιάνο(Grade 2-3) γιατί δεν την εκφράζει όπως μου είπε το κλασικό και θα ήθελε να παίζει τραγούδια και μουσικές που της αρέσουν και γενικά να ασχοληθεί με τα σύγχρονα είδη μουσικής. Μιλώντας μου εν τω μεταξύ, τα μάτια της έλαμπαν από ενθουσιασμό και ένιωθε κανείς την ανάγκη της να παίξει αυτά που αγαπά, να ξεχειλίζει μέσα από τα λόγια και την έκφρασή της.

 

Της εξήγησα με απλό και κατανοητό τρόπο τι ακριβώς είναι το Μοντέρνο Πιάνο και ήταν απίστευτο πόσο άμεσα και βαθιά φαινόταν να κατανοεί αυτά που της ανέλυα. Αφού ήμουν σίγουρος πως όλα όσα είπα ήταν πλήρως κατανοητά προχωρήσαμε στο πρακτικό κομμάτι του μαθήματος.

 

Η αντίληψή της για τις συγχορδίες ήταν πολύ ανεπτυγμένη και μέσα σε μερικά λεπτά όχι μόνο έπαιξε κάθε συγχορδία που της ζήτησα αλλά μπορούσε να παίξει και όλες τις αναστροφές! Εκπλάγηκα από την ευχέρειά της και προχωρήσαμε σε ένα τραγούδι για να κάνουμε εφαρμογή. Διάλεξε ένα αγαπημένο τραγούδι της των ABBA από ένα βιβλίο που είχε φέρει μαζί της και αρχίσαμε. Σε μερικά λεπτά είχε παίξει αλάνθαστα όλες τις συγχορδίες του κομματιού με το δεξί χέρι! Προσθέσαμε και αριστερό χέρι αρχικά με root και οκτάβα και στη συνέχεια με προσθήκη της 5ης (1-5-8). Το έπαιξε με απόλυτη ακρίβεια αλλά και μια προοδευτική εξοικείωση.

 

Έμειναν 10 ακόμη λεπτά. Σκεφτόμουν.. να τολμήσω να της ζητήσω να παίξει τις συγχορδίες με voice-leading ή θα την μπερδέψω πολύ; Λέω ας το δοκιμάσουμε και βλέπουμε. Της εξηγώ λοιπόν πως να συνδέει τη μια συγχορδία με την άλλη στο δεξί χέρι, χρησιμοποιώντας τις αναστροφές, ώστε να τις εκτελεί με την ελάχιστη κίνηση του χεριού και voila! Κάνει όλες τις συνδέσεις με τέτοια φυσικότητα που δεν πίστευε κανείς ότι πρώτη φορά το κάνει.

 

Ε λοιπόν αυτό το παιδί καταλαβαίνεις ότι αυτό πρέπει να κάνει, Μοντέρνο Πιάνο. Δεν είναι ότι απλά σνόμπαρε το κλασικό. Η ανάγκη της να εκφραστεί μέσα από αυτά που ακούει και αγαπά την έβαλε στο σωστό γι’ αυτήν κανάλι(groove). Πάντα μιλώ και υποστηρίζω την δύναμη της Αυτορρύθμισης και της Αυτό-κατευθυνόμενης Μάθησης και ιδού ένα πραγματικό, ζωντανό παράδειγμα!!!

 

Aξίζει να αναφέρω ότι ο πατέρας της, ερασιτέχνης μουσικός και αυτός, φαίνεται να είναι εξαιρετικά υποστηρικτικός επιβεβαιώνοντας έτσι την άποψή μου ότι οι γονείς και το περιβάλλον του παιδιού είναι οι κολώνες της επιτυχίας.

 

Όταν ο μαθητής είναι έτοιμος, λέει το γνωμικό, ο δάσκαλος εμφανίζεται. Εγώ το παραφράζω και λέω όταν η Αυτορρύθμιση λειτουργεί αβίαστα, ο μαθητής είναι έτοιμος!!! 🙂

 

Καλή και δημιουργική χρονιά σε όλους εύχομαι!!!

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΚΡΙΒΩΣ ΤΟ ΜΟΝΤΕΡΝΟ ΠΙΑΝΟ

Posted on Updated on

stage-pianos2[1]

Επειδή τελευταία ακούω και βλέπω διάφορα περί Μοντέρνου Πιάνου θεωρώ ωφέλιμο να ξεκαθαριστούν ορισμένα πράγματα για να καταλάβουν και οι γονείς και οι ενδιαφερόμενοι σπουδαστές αλλά και οι δάσκαλοι που θέλουν να διδάξουν το συγκεκριμένο αντικείμενο, τι είναι πραγματικά το Μοντέρνο Πιάνο.

Μοντέρνο ή Συγχρονο πιάνο, καταρχήν, δεν σημαίνει παίρνουμε παρτιτούρες με σύγχρονα κομμάτια και τραγούδια και βάζουμε τους μαθητές να τα παίζουν νότα προς νότα. Αυτό δεν διαφέρει από το κλασικό πιάνο. Μπορεί να δίνει την εντύπωση του μοντέρνου αλλά ΔΕΝ είναι. Αυτό μπορεί να γίνει ως μια εναλλακτική περίπτωση για ρεπερτόριο, χαλάρωση μετά από εξεταστική περίοδο ή όποτε κρίνει ο δάσκαλος ότι ο μαθητής χρειάζεται κάτι τέτοιο.

Ένα πραγματικό πρόγραμμα Μοντέρνου Πιάνου περιέχει τα πιο κάτω βασικά μέρη, τα οποία ο μαθητής καλείται να εκτελεί πρακτικά, χωρίς αναλυτική παρτιτούρα:

• Γνώση και εκτέλεση συγχορδιών (τουλάχιστον μέχρι τετράφωνες) με σύμβολα όπως C, G, Am, Dmaj7, Bb7 κλπ, σε όλες τις αναστροφές.

• Στήσιμο συγχορδιών (voicing) στα δύο χέρια και καλός χειρισμός του μπάσου στο αριστερό χέρι.

• Κίνηση των φωνών από τη μια συγχορδία στην άλλη (Voice-leading).

• Άριστη γνώση των τονικοτήτων και των συγχορδιών που περιέχονται σε αυτές.

• Εκτέλεση κλιμάκων πέρα από τις μέιζονες-ελάσσονες. Π.χ πεντατονικές, blue scales, modes.

• Εκτέλεση στυλιστικών ρυθμικών σχημάτων με μπάσο και συγχορδία και εφαρμογές σε αντίστοιχα τραγούδια ως συνοδεία ( ρεπερτόριο από rocκ, funk, blues, latin, soul, αλλά και ελληνικούς και παραδοσιακούς ρυθμούς)

• Ικανότητα εκτέλεσης ρυθμικού οδηγού με σύμβολα συγχορδιών

• Ακουστική αναγνώριση βασικών συγχορδιακών σειρών

• Ανάπτυξη δεξιοτήτων μεταγραφής μουσικού κομματιού με το αυτί.

• Μελωδικός αυτοσχεδιασμός σε απλές φόρμες και συγχορδιακές σειρές όπως 12-μετρο blues , turnarounds (I-VI-IV-V)

• Δεξιότητες σύνθεσης και εναρμόνισης.

• Ανάπτυξη ενορχηστρωτικής αντίληψης – ο ρόλος του κάθε οργάνου σε μια μπάντα (ντραμς, μπάσο, κιθάρα, πιάνο/synth)

Τα πιο πάνω θεωρώ ότι πρέπει να περιέχονται σε κάθε σοβαρό πρόγραμμα Μοντέρνου Πιάνου μαζί με την τεχνική που μπορεί να είναι ένα βασικό πρόγραμμα κλασικού πιάνου εμπλουτισμένο με σπουδές και ασκήσεις από τον χώρο της τζαζ, όπως αυτές των Oscar PetersonChick Corea  αλλά και διασκευές ελληνικού ρεπερτορίου όπως την εξαίρετική δουλειά του Τάκη Φαραζή πάνω σε τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι.

Το Μοντέρνο Πιάνο σε ΚΑΜΙΑ περίπτωση δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως κάτι πιο «χαλαρό» και «εναλλακτικό» γιατί έτσι δεν μπορεί να αποκτήσει εκπαιδευτική υπόσταση και αυτόματα υποτιμάται δημιουργώντας ασάφειες και διαστρεβλώσεις.

Επίσης πρέπει να ξεκαθαριστεί ότι το Μοντέρνο Πιάνο δεν σημαίνει πρόγραμμα Τζαζ Πιάνου. Το Τζαζ Πιάνο είναι ένα εξειδικευμένο πρόγραμμα και το Μοντέρνο Πιάνο μπορεί να αποτελέσει μια ισχυρή εισαγωγή σε αυτό.

Ελπίζω να ξεκαθαρίστηκαν λίγο τα πράγματα. Είμαι στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε ερώτηση, διευκρίνιση ή να συζητήσουμε κάποια διαφωνία.

Όσοι από σας ενδιαφέρεστε για μαθήματα Μοντέρνου Πιάνου μαζί μου, επικοινωνήστε εδώ ή τηλεφωνικώς στο 99654164.

Καλό καλοκαίρι!

 

 

ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΜΟΝΙΑ;

Posted on Updated on

«Αν κάποιος επιθυμεί να ακολουθήσει σπουδές και καριέρα στη σύγχρονη δημοφιλή μουσική (pop, rock, jazz κλπ..) είναι αναγκαίο να διδαχτεί κλασική αρμονία; Σε τι θα ωφελέσουν το άτομο αυτό οι αυστηροί κανόνες της μουσικής του 18ου αιώνα;»
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Η ερώτηση αυτή μου έχει υποβληθεί δεκάδες φορές μέχρι τώρα από μαθητές, αλλά αποτέλεσε και θέμα συζήτησης μεταξύ συναδέλφων μουσικών/εκπαιδευτικών. Είναι μια πολύ λογική και ενδιαφέρουσα ερώτηση τόσο για μαθητές όσο και για καθηγητές αλλά και εξίσου ενδιαφέρουσα για κάθε μουσικό που σχετίζεται με τον χώρο της εκπαίδευσης. Ας αρχίσουμε όμως πρώτα με το τι εννοούμε όταν λέμε κλασική αρμονία.

 

parallel fifths

Η κλασική αρμονία όπως την ονομάζουμε, περιλαμβάνει από τη μια, τις τάσεις της κίνησης των φωνών της συγχορδίας κατά τις αρμονικές συνδέσεις, οι οποίες ακολουθούν τους κανόνες αισθητικής της μουσικής του 18ου αιώνα, ενώ από την άλλη, τις τεχνικές της αρμονικής σύνταξης που διέπουν όλο το φάσμα της μουσικής που έχει ως βάση την Τονικότητα (τονική μουσική). Το φάσμα της τονικής μουσικής εκτός από την κλασική μουσική του 18ου και 19ου αιώνα, περιλαμβάνει μεγάλο μέρος των ιδιωμάτων της τζαζ, ροκ και ποπ μουσικής φτάνοντας μέχρι και σήμερα. Το κοινό υλικό της αρμονικής σύνταξης είναι επίσης γνωστό ως Λειτουργική Αρμονία ή «Αρμονία της κοινής πρακτικής». Με λίγα λόγια το αρμονικό υλικό που χρησιμοποίησε ο Bach, ο Mozart, o Beethoven, ο Chopin χρησιμοποιήθηκε το ίδιο από τον Duke Ellington, τους Beatles αλλά και από τους δικούς μας έλληνες συνθέτες όπως ο Τσιτσάνης, Χατζιδάκις κ.α.

Τώρα θα πει κάποιος, πως γίνεται να χρησιμοποιείται το ίδιο υλικό και το αποτέλεσμα κάθε φορά να είναι διαφορετικό; Αυτό εξηγείται γιατί το κάθε ιδίωμα χρησιμοποιεί το αρμονικό υλικό μέσα από τους δικούς τους αισθητικούς «κανόνες» οι οποίοι αφορούν κυρίως την κίνηση των φωνών της συγχορδίας, το ρυθμό και την ενορχήστρωση.
Οπότε, εάν κάποιος θέλει να ασχοληθεί με ένα ιδίωμα που έχει να κάνει με την Τονική μουσική, τότε θα ήταν καλό να μελετήσει τις τεχνικές της Λειτουργικής Αρμονίας και στη συνέχεια να τις προσαρμόζει στο στυλ που επιλέγει για να εκφράζεται.

Βέβαια, η σύγχρονη μουσική τόσο η κλασική του 20ου αιώνα όσο και η σύγχρονη τζαζ (fusion) αλλά και μεγάλο μέρος του ποπ ρεπερτορίου, στηρίζονται κυρίως στη Νεοτονική Αρμονία η οποία έχει ως σκοπό τη διεύρυνση της τονικότητας, οπότε δεν ακολουθεί τις τεχνικές της λειτουργικής αρμονικής σύνταξης, γι’ αυτό και κάποιος που θα ασχοληθεί με τα σύγχρονα στυλ θα ήταν χρήσιμο να μελετήσει και τον τομέα της νεοτονικής αρμονίας (επικοινωνήστε για σχετική βιβλιογραφία)

Τα πιο πάνω όμως δεν απαντούν στο ερώτημα, αν πρέπει κάποιος να μελετήσει τους κανόνες κίνησης των φωνών της μουσικής του 18ου αιώνα με όλους εκείνους τους περιορισμούς και την αυστηρότητα που την χαρακτηρίζουν.. Προσωπικά έχω περάσει από πολλά στάδια προσέγγισης και στοχασμού πάνω σε αυτό το θέμα και μετά από αρκετά χρόνια μελέτης και διδασκαλίας της αρμονίας, έχω καταλήξει στο συμπέρασμα, ότι η εξάσκηση στην κίνηση των φωνών με όλους αυτούς τους περιορισμούς που την περιβάλλουν, αποτελεί μια πρόκληση και ένα ευχάριστο μουσικό παιχνίδι με πλήθος από οφέλη, αν κανείς την κοιτάξει από μια θετική οπτική γωνία και με χιουμοριστική διάθεση.

Το να προσπαθείς να λύσεις μια άσκηση αρμονίας με τόσους περιορισμούς, αυτό σου αναπτύσσει κάτι που αποκαλώ «μουσική νοημοσύνη» και που αργότερα θα λειτουργήσει ως ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο αισθητικής αλλά και ως ένα είδος ενστίκτου. Μοιάζει σαν ένα παιχνίδι επιβίωσης στη φύση, όπου χρησιμοποιείς όλες σου τις δυνάμεις και δεξιότητες για να αντεπεξέλθεις στις αντιξοότητες. Έχω παρατηρήσει ακόμη ότι η ενασχόληση με την κίνηση των φωνών αναπτύσσει στο άτομο μια ενορχηστρωτική προσέγγιση στη μουσική, το κάνει να αντιλαμβάνεται πολυδιάστατα καθώς επίσης το κάνει πιο «διεισδυτικό» στα αρμονικά «φαινόμενα»..

Κατά τη γνώμη μου λοιπόν, μόνο θετικά αποτελέσματα μπορεί να έχει η μελέτη της κίνησης των φωνών της κλασικής αρμονίας αφού κάποιος την προσεγγίσει με την κατάλληλη διάθεση και αξιοποιήσει δημιουργικά τις δυσκολίες και τα προβλήματα που θα παρουσιαστούν κατά τη διαδικασία. Οι δεξιότητες που ανάφερα πιο πάνω, μπορούν βέβαια να αναπτυχθούν και μέσα από άλλες μουσικές δραστηριότητες και τομείς χωρίς κάποιος να περάσει από την κλασική αρμονία. Ο καθένας ανάλογα με τη διάθεση και τις ανάγκες του αλλά και από τις συνθήκες μέσα από τις οποίες βιώνει τη μουσική, ρυθμίζει και τηνανάπτυξη των μουσικών του δεξιοτήτων. Τίποτα δεν είναι απόλυτο.

JAZZ VOICINGS

Posted on Updated on

Του Χρήστου Πεχλιβάνη

Πιανιστικά jazz voicings που μπορούν να χρησιμοποιηθούν και
στην ενορχήστρωση εγχόρδων ή πνευστών

Θα σας απασχολήσω με δύο είδη voicings – αυτά που περιέχουν τη ρίζα (root) στο μπάσο και αυτά που δεν την περιέχουν. Αυτά τα voicings μπορούν να χρησιμοποιηθούν και στην ενορχήστρωση επίσης αν κάθε ένας φθόγγος-φωνή του voicing θεωρηθεί και ένα όργανο, είτε έγχορδο είτε πνευστό. Αφού αφομοιώσετε τις τεχνικές κατασκευής τους, στη συνέχεια μπορείτε να πειραματιστείτε με ένα synth ή ένα πρόγραμμα ενορχήστρωσης στο PC.

α) Voicings with root as bass note

Για αυτές τις διατάξεις θα χρησιμοποιήσουμε την τεχνική που προτείνει ο Jimmy Amadie στο βιβλίο του “ Harmonic Foundation for Jazz & Popular Music”. O Amadie προτείνει λοιπόν ένα πολύ πρακτικό τρόπο στησίματος του voicing – δύο φωνές στο κλειδί του φα (αριστερό χέρι) και τρεις φωνές στο κλειδί του Σολ (δεξί χέρι). Θέτει ως bass voicing στο αριστερό χέρι τη ρίζα μαζί με ένα από τους φθόγγους 3(10), 5, 6, 7 και στο δεξί ένα ή δύο συγχορδιακούς φθόγγους που δεν επιλέχθηκαν στο αριστερό μαζί με μια ή δύο από τις αποδεκτές προεκτάσεις της συγχορδίας. Δηλαδή αν έχω την Cmaj7 , μπορώ να επιλέξω την ακόλουθη διάταξη:

Δεξί χέρι: E – A – D ( 3 – 6=13 – 9)
Αριστερό χέρι: C – B (1 – 7)

Μια άλλη διάταξη μπορεί επίσης να είναι:

Δ. Χ: F# – A – D (#11 – 6=13 – 9 )

 

Α. Χ: C – E (1 – 3 ‘or ‘=10)

Είναι σημαντικό το voicing να κτίζεται από κάτω προς τα πάνω. Επίσης να αποφεύγεται το χάσμα που ξεπερνά το διάστημα 7ης μεταξύ των φωνών (μετρώντας από κάτω προς τα πάνω) 2 – 3 και 3- 5. Για καλύτερο και πιο σύγχρονο ήχο οι φωνές μετά την ρίζα να σχηματίζουν όσο γίνεται διαστήματα τετάρτης μεταξύ τους. Αυτό κάνει τον ήχο να γίνεται πιο quartal (όπως το στυλ Corea, Jarrett κλπ). Προσοχή χρειάζεται στα dominant chords (V7) ώστε να μην παραλείπονται οι νότες που σχηματίζουν το τρίτονο δηλαδή την 3 και b7, ενώ πρέπει αν υπάρχει αλλοιωμένος συγχορδιακός φθόγγος δοσμένος πρέπει να μπαίνει οπωσδήποτε, όπως στην περίπτωση b5 ή #5.

b) Voicings without root on bass

Η τεχνική αυτή βασίζεται στο βιβλίο του Frank Mantooth, “Voicings for jazz keyboard”. Είναι πεντάφωνες και πάλι διατάξεις που βασίζονται σε quartal ήχο, δηλαδή το voicing τοποθετεί τους φθόγγους του κυρίως με βάση τα διαστήματα 4ης , ενώ στο μπάσο δεν χρησιμοποιείται η ρίζα. (εφόσον θα ακουστεί από τον μπασίστα). Η διαδικασία τώρα σε αντίθεση με την προηγούμενη τεχνική, αρχίζει από πάνω προς τα κάτω ώστε να επιτευχθεί πιο εύκολα και σίγουρα η quartal διάταξη.

– Για major chords κτίζουμε το voicing, αρχίζοντας από πάνω με την ρίζα ή την 5η και κατεβαίνουμε διαστήματα τετάρτης.
Cmaj7 :

α) E  A  D  G  C
β) B  E  A  D  G

– Για minor chords αρχίζουμε με την τρίτη:
Cm7:

G  C  F  Bb  Eb

– Για dominant chords αρχίζουμε όπως και στα major αλλά λόγω του τριτόνου σπάζουμε την τεταρτιακή μορφή βάζοντας ένα διάστημα τρίτης όταν αρχίζουμε με την τονική.

C7 :

α) E  Bb  D  G  C
β) Bb  E  A  D  G

Αρκετές φορές κάποιες διατάξεις είναι κοινές, ταιριάζουν δηλαδή σε περισσότερες από μια συγχορδίες. Π.χ αν πάρουμε τη διάταξη
E  A  D  G  C μπορεί να ταιριάξει στην Cmaj7 [3 – 6 – 9 – 5 -1] στην Αm7[5 – 1 – 11 – b7 – b3] , καθώς και στην Fmaj7 [7 – 3 – 6 – 9 – 5]. Αυτά τα voicings ο Mantooth τα ονομάζει Generic.

– Άλλα ενδιαφέροντα dominant voicings
Στα dominant chords o Mantooth προτείνει μια τεχνική που μας δίνει εκπληκτικούς τζαζ ήχους. Τοποθετεί πάντα στο αριστερό χέρι το τρίτονο της dominant ενώ στο δεξί διαλέγει και παίζει μια τρίφωνη συγχορδία που οι νότες της συμπίπτουν με προεκτάσεις και συγχορδιακούς φθόγγους της δεσπόζουσας μας. Δηλαδή αν έχω την G7 παίζω στο αριστερό το τρίτονο B-F(or F-B) και από πάνω στο δεξί την τρίφωνη Ε συγχορδία που μου δίνει τις νότες Ε – G# – B όπου για την G7 είναι οι φθόγγοι E=13, G#(Ab)=b9 και Β=chord-tone 3. Ή μπορώ πάνω από το τρίτονο να παίξω τη συγχορδία Βb όπου θα μου δώσει τις νότες Bb(A#)=#9 , D=5 , F=b7. Ή ακόμη την τρίφωνη Eb που μου δίνει τις νότες Eb=b13, G=1, Βb=#9.

Το ηχητικό αποτέλεσμα είναι πολύ ελκυστικό και πολύ jazzy!!

Καλή μελέτη!!